همزمان با تشدید تنش‌های نظامی در منطقه و مسدود شدن شریان حیاتی تنگه هرمز، صنعت غذایی جهان در گیرودار دو شوک بزرگ قرار گرفته است: نخست اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه بسته‌بندی و سپس بحران بی‌سابقه نهاده‌های کشاورزی. بررسی‌ها حاکی از آن است که این بحران ژئوپلیتیک، عمیق‌ترین زخم را بر پیکرهای آسیب‌پذیر تأمین غذا در سطح جهانی وارد آورده و سناریوی افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها و کاهش شدید قدرت خرید را پیش روی بازار قرار داده است.

به گزارش کیوسک خبر، آثار ماندگار تنش‌های اخیر در منطقه استراتژیک خلیج‌فارس، اکنون در معادلات پیچیده تأمین غذای جهان خودنمایی می‌کند. مسدود شدن گذرگاه تنگه هرمز به‌عنوان شاهرگ حیاتی صادرات انرژی و نهاده‌های کشاورزی، تنها به افزایش قیمت نفت محدود نمانده، بلکه زنجیره‌ای از اختلالات را در دو مسیر حیاتی صنعت غذا رقم زده است. تحلیل داده‌های تجاری نشان می‌دهد که این بحران، با ایجاد تلاطم در تأمین مواد اولیه پلیمری برای بسته‌بندی و همزمان با جهش قیمت کودهای شیمیایی، ساختار هزینه در بخش‌های مختلف صنایع تبدیلی و کشاورزی را دستخوش تحولاتی بنیادین کرده است.

آمارهای دریافتی از نهادهای بین‌المللی روند نگران‌کننده‌ای را در تردد دریایی منطقه ترسیم می‌کند. این تغییر هندسه حمل‌ونقل، هزینه‌های لجستیک را به میزان قابل‌توجهی افزایش داده و صنایع وابسته به واردات مواد اولیه از جمله نوشیدنی‌ها، لبنیات و روغن‌های خوراکی را با چالش بی‌سابقه‌ای روبه‌رو کرده است.

در میانه این بحران، صنعت بسته‌بندی به‌عنوان خط مقدم تأمین امنیت غذایی، با کمبود مواد اولیه تخصصی مواجه شده است. وابستگی بالای صنایع غذایی به پلیمرهایی نظیر پلی‌پروپیلن و پت، که بخشی از آنها از مسیرهای وارداتی تأمین می‌شد، اکنون به یکی از نقاط آسیب‌پذیر تبدیل شده است. کارشناسان فعال در حوزه لجستیک معتقدند که افزایش قیمت جهانی نفت در پی بحران، به‌عنوان موتور محرک قیمت محصولات پلیمری، هزینه‌های تولید را در این بخش حداقل یک‌چهارم افزایش داده و این فشار هزینه‌ای در نهایت به صورت افزایش قیمت تمام‌شده محصولات نهایی به مصرف‌کننده منتقل خواهد شد.

موازی با بحران بسته‌بندی، بازار جهانی نهاده‌های کشاورزی نیز شوکی عمیق را تجربه می‌کند. اختلال در صادرات اوره از منطقه، که ایران یکی از صادرکنندگان اصلی آن محسوب می‌شود، همزمان با آغاز فصل کاشت در نیمکره شمالی، التهابی دوگانه را در این بازار ایجاد کرده است. گزارش‌های منتشرشده از بازارهای مرجع نشان می‌دهد که قیمت اوره در مقاصد کلیدی نظیر نیواورلئان در بازه زمانی کوتاه‌مدت، رشدی نزدیک به ۱۵ درصد را ثبت کرده و نگرانی‌ها از تداوم این روند صعودی را افزایش داده است. این جهش قیمت در شرایطی رخ می‌دهد که کشاورزان در آستانه دریافت نهاده‌های مورد نیاز برای کشت‌های بهاره هستند و هرگونه اختلال در تأمین کود، به معنای کاهش چشمگیر عملکرد محصولات راهبردی نظیر گندم و دانه‌های روغنی خواهد بود.

در این میان، صنایع غذایی ایران و کشورهای همسایه با آسیب‌پذیری‌های متفاوتی روبه‌رو هستند. صنایع لبنی و نوشیدنی به دلیل وابستگی مطلق به بسته‌بندی‌های پلاستیکی و صنایع روغن‌کشی به دلیل اتکای کامل به واردات دانه‌های روغنی، در زمره بحرانی‌ترین بخش‌ها قرار گرفته‌اند. همزمان، صنعت آرد و نان نیز به عنوان کالای اساسی، از دو مسیر افزایش هزینه بسته‌بندی و احتمال کاهش تولید گندم داخلی ناشی از کمبود کود، تحت فشار است.

پیش‌بینی‌ها از تداوم این شرایط در کوتاه‌مدت حاکی از آن است که تورم مواد غذایی در ماه‌های آینده می‌تواند به سطوح بی‌سابقه‌ای برسد. انباشت شوک‌های هزینه‌ای ناشی از حمل‌ونقل، مواد اولیه و نهاده‌های کشاورزی، در کنار کاهش ذخایر استراتژیک، صنایع غذایی را در موقعیت دشواری قرار داده است. در این فضای متلاطم، کارشناسان اقتصادی بر این باورند که آثار مخرب این بحران فراتر از افزایش قیمت‌ها، به شکل‌گیری الگوهای جدید مصرف و کاهش شدید حاشیه امنیت غذایی در میان اقشار آسیب‌پذیر منجر خواهد شد. آنچه مسلم است، بازگشت به ثبات در بازار جهانی غذا، منوط به پایان یافتن تنش‌ها و بازگشایی مسیرهای حیاتی تجاری در منطقه است؛ مسیری که پیامدهای اقتصادی آن برای ماه‌ها و حتی سال‌ها بر زنجیره تأمین غذا سایه خواهد افکند.