همزمان با هفته دولت و در آستانه شصت‌وهفتمین سالروز تأسیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، نخستین نشست خبری رئیس این سازمان با حضور جمعی از خبرنگاران و اصحاب رسانه برگزار شد؛ نشستی که در آن، علاوه بر تشریح رویکردهای جدید سازمان در حوزه شناخت دارایی‌های معدنی، تولید داده‌های علوم زمین و کاهش ریسک اکتشاف، آخرین وضعیت عناصر نادر خاکی و مخاطراتی همچون فرونشست زمین نیز مورد توجه قرار گرفت.

به گزارش کیوسک خبر به نقل از روابط عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، دکتر فاطمی عقدا، معاون وزیر و رئیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، با تشریح مأموریت‌ها و برنامه‌های سازمان، شناخت منابع معدنی با هدف ایجاد ارزش افزوده و تولید ثروت ملی و همچنین شناسایی و پایش مخاطرات زمین‌شناختی با هدف جلوگیری از خسارت‌های اجتماعی و اقتصادی را از مهم‌ترین وظایف حاکمیتی این سازمان عنوان کرد.

رئیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با تشریح هفت راهبرد کلان سازمان، شناسایی دارایی‌های معدنی با روش‌های نوآورانه و رقابت‌پذیر، تولید داده‌های جامع و فراگیر علوم زمین، ارتقای اعتبار و مرجعیت علمی سازمان در سطح جهانی، تحول دیجیتال، حکمرانی مشارکتی، ارتقای جایگاه حاکمیتی و نهادی سازمان و کمک به توسعه پایدار و مدیریت ریسک مخاطرات طبیعی را از محورهای اصلی مسیر پیش‌روی سازمان برشمرد.

کاهش ریسک اکتشاف؛ یکی از مأموریت‌های مهم حاکمیتی
دکتر فاطمی عقدا با اشاره به ماهیت پرریسک و پرهزینه فعالیت‌های اکتشافی، بر نقش حاکمیت در تولید اطلاعات پایه و کاهش ریسک سرمایه‌گذاری تأکید کرد و افزود: هرچه مطالعات پایه و شناخت اولیه از محیط‌های زمین‌شناسی دقیق‌تر باشد، امکان تصمیم‌گیری مطمئن‌تر برای ورود سرمایه به مراحل بعدی اکتشاف فراهم خواهد شد.

بر اساس گزارش ارائه‌شده در این نشست، در فرآیند اکتشاف، با حرکت از مراحل شناسایی اولیه به سمت کشف و تعیین ذخیره، ریسک کاهش و هزینه‌ها افزایش می‌یابد؛ از همین رو تولید اطلاعات پایه و انجام مطالعات حاکمیتی می‌تواند نقش مهمی در کاهش ریسک بخش خصوصی و هدایت سرمایه به سمت پهنه‌های امیدبخش داشته باشد.

رئیس سازمان زمین‌شناسی همچنین بر توسعه مدل‌های مشارکتی با بخش خصوصی تأکید کرد و گفت استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاران و فعالان بخش خصوصی در کنار توان تخصصی و حاکمیتی سازمان، می‌تواند روند شناسایی و توسعه ظرفیت‌های معدنی کشور را شتاب بخشد.

عناصر نادر خاکی؛ از مطالعات سراسری تا شناسایی محدوده‌های امیدبخش
به گفته دکتر فاطمی عقدا، یکی از محورهای مهم فعالیت‌های اکتشافی سازمان زمین‌شناسی، شناسایی ظرفیت‌های کشور در حوزه عناصر نادر خاکی است؛ پروژه‌ای که از سال ۱۳۹۴ با هدف شناخت سیستماتیک پتانسیل‌های معدنی ایران آغاز شده است.
در این طرح، مناطق مختلفی از جمله استان‌های تهران، مازندران، سمنان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، بوشهر، هرمزگان، یزد، زنجان، البرز، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل و همچنین گنبد نمکی هرمز، زون البرز مرکزی و پهنه آذربایجان مورد بررسی‌های اکتشافی قرار گرفته‌اند.
به گفته رئیس سازمان زمین‌شناسی، این مطالعات با استفاده از داده‌های زمین‌شناسی، ژئوشیمی، ژئوفیزیک هوابرد و تصاویر ماهواره‌ای انجام شده و به شناسایی محدوده‌های مستعد برای ادامه مطالعات و مراحل بعدی اکتشاف منجر شده است.
از تولید داده‌های پایه تا جذب سرمایه بخش خصوصی
رئیس سازمان زمین‌شناسی با اشاره به اجرای برنامه‌های گسترده سازمان در حوزه تهیه نقشه‌ها و اطلاعات پایه زمین‌شناسی، ژئوشیمی و زمین‌شناسی اقتصادی، تولید داده‌های ژئوفیزیک هوابرد و معرفی بسته‌های سرمایه‌گذاری، این اقدامات را بخشی از رویکرد جدید سازمان برای تبدیل داده‌های علوم زمین به فرصت‌های واقعی اقتصادی عنوان کرد.

وی تأکید کرد که هدف سازمان تنها تولید داده نیست، بلکه این داده‌ها باید در نهایت به تصمیم‌سازی، کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، شناسایی ظرفیت‌های معدنی و ایجاد ارزش افزوده در اقتصاد کشور منجر شوند.

فرونشست؛ مخاطره‌ای که تقریباً تمام دشت‌های کشور را درگیر کرده است
در بخش دیگری از نشست، وضعیت فرونشست زمین به عنوان یکی از مهم‌ترین مخاطرات زمین‌شناختی کشور مورد توجه قرار گرفت.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، به جز استان گیلان که تاکنون گزارشی از فرونشست در آن دریافت نشده، تمامی دشت‌های کشور با این پدیده درگیر شده‌اند. همچنین نرخ فرونشست از سال ۱۴۰۰ افزایش یافته و طی ۱۰ سال گذشته، مساحت مناطق درگیر فرونشست در کشور از حدود ۱۰ هزار کیلومترمربع به ۱۰۰ هزار کیلومترمربع رسیده است؛ یعنی این مساحت طی یک دهه ۱۰ برابر شده است.

استان‌های کرمان، اصفهان، خراسان رضوی، فارس و گلستان و همچنین دشت‌های تهران، البرز و قزوین از جمله مناطقی هستند که بیشترین مساحت درگیر با فرونشست را دارند.

تهران نیز از نخستین کلانشهرهای کشور بود که با پدیده فرونشست مواجه شد. اگرچه در اواخر دهه ۱۳۹۰ نرخ رشد فرونشست در تهران کاهش یافته بود، اما طی سه سال گذشته بار دیگر روند افزایشی پیدا کرده است؛ به‌گونه‌ای که فرونشست در منطقه ۱۷ به درون محدوده شهری نفوذ کرده است.

بر اساس اطلاعات مطرح‌شده، نرخ فرونشست در کرمان بیش از ۲۰ سانتی‌متر و در تهران و اصفهان حدود ۲۰ سانتی‌متر گزارش شده است؛ موضوعی که ضرورت پایش مستمر، تولید داده‌های دقیق و استفاده از اطلاعات علوم زمین در برنامه‌ریزی و مدیریت سرزمین را بیش از پیش نشان می‌دهد.

شناخت مخاطرات؛ در کنار شناخت منابع
رئیس سازمان زمین‌شناسی با تأکید بر اینکه مأموریت این سازمان تنها به شناسایی منابع معدنی محدود نمی‌شود، پایش مخاطرات و تولید اطلاعات علمی برای پیشگیری و کاهش خسارت‌های ناشی از مخاطرات طبیعی را از دیگر وظایف مهم سازمان برشمرد.

وی گفت همان‌گونه که اطلاعات علوم زمین می‌تواند زمینه‌ساز خلق ثروت و توسعه فعالیت‌های معدنی باشد، همین اطلاعات در شناخت مخاطرات و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های سنگین به جامعه و اقتصاد کشور نیز نقش اساسی دارد.

۶۷ سال تجربه؛ نگاه به آینده
در این نشست که در آستانه شصت‌وهفتمین سالروز تأسیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور برگزار شد، رئیس سازمان با اشاره به سابقه طولانی این مجموعه در تولید اطلاعات پایه و مطالعات علوم زمین، بر ضرورت بهره‌گیری از سرمایه علمی و تجربی سازمان برای پاسخ به نیازهای جدید کشور تأکید کرد.

وی خاطرنشان کرد سازمان زمین‌شناسی در مسیر پیش‌رو تلاش دارد با تکیه بر دانش و تجربه چند دهه فعالیت، استفاده از فناوری‌های نوین و توسعه همکاری با بخش خصوصی و سایر دستگاه‌ها، نقش خود را در شناخت دقیق‌تر سرزمین، کاهش ریسک، توسعه پایدار و تصمیم‌سازی برای آینده کشور پررنگ‌تر کند.

در ادامه این نشست، خبرنگاران و نمایندگان رسانه‌ها پرسش‌های خود را درباره ظرفیت‌های معدنی، اکتشاف، سرمایه‌گذاری، مخاطرات زمین‌شناختی، عناصر معدنی راهبردی و برنامه‌های آینده سازمان مطرح کردند و رئیس سازمان به پرسش‌های آنان پاسخ داد.

این نشست، نخستین نشست خبری رئیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با اصحاب رسانه بود و بر تداوم ارتباط مستقیم، شفاف و مستمر سازمان با رسانه‌ها تأکید شد.