برای شروع یک زندگی مشترک در ایران امروز، دیگر خبری از سادگی‌های دیروز نیست. از حلقه ساده تا مسکن، از جهیزیه حداقلی تا یک مراسم ساده عروسی، همه چیز به عددهایی گره خورده که نفس را بند می‌آورد. هزینه ازدواج در سال ۱۴۰۵ به نقطه‌ای رسیده که جوانان پیش از هر احساس و امیدی، با یک پرسش تلخ مواجه‌اند: «اصلاً از پسش برمی‌آییم یا نه؟» این گزارش نگاهی دارد به هزینه‌های سرسام‌آور ازدواج در ایران؛ هزینه‌هایی که ازدواج را به یک پروژه اقتصادی فرساینده تبدیل کرده است.

به گزارش کیوسک خبر، ازدواج برای نسل‌های قبل، تصمیمی بود که با دل شروع می‌شد. حتی اگر پول کم بود، راهی پیدا می‌شد. خانه کوچک بود یا بزرگ، وسایل کم بود یا زیاد، چندان دغدغه‌ای نبود. اما برای نسل امروز، ازدواج پیش از آن‌که یک تصمیم عاطفی باشد، به آزمونی سخت برای توان مالی تبدیل شده است.

طبق آمارهای رسمی مرکز آمار ایران، سن متوسط ازدواج در دو دهه اخیر به‌طور مستمر افزایش یافته و سهم افراد هرگز ازدواج‌نکرده در گروه‌های سنی بالاتر از ۳۰ سال، رشد قابل توجهی داشته است. این تغییر را نمی‌توان صرفاً به تغییر نگرش نسبت داد؛ مسئله، بیش از هر چیز، ناترازی میان درآمد و هزینه زندگی است.

اولین برخورد عدد با ازدواج، در دفترخانه اتفاق می‌افتد. ثبت واقعه ازدواج در سال ۱۴۰۵، به همراه آزمایش‌های پیش از ازدواج، در مجموع ۳ تا ۵ میلیون تومان هزینه دارد. این عدد شاید در مقیاس کلی بزرگ نباشد، اما نشانه‌ای است از این واقعیت که حتی رسمی کردن یک تصمیم عاطفی هم بدون پول ممکن نیست.

در بازار نوسانی طلا، حتی تهیه ساده‌ترین نماد ازدواج هم دیگر ساده نیست. یک جفت حلقه طلای ساده، بدون نگین و طراحی خاص، امروز بین ۵۰ تا ۷۰ میلیون تومان تمام می‌شود. فروشندگان طلا تأکید می‌کنند این قیمت‌ها «کف بازار» است و انتخاب ارزان‌تر عملاً شدنی نیست.

اما هیچ‌کدام از این هزینه‌ها به اندازه مسکن تعیین‌کننده نیست. بازار اجاره در سال‌های اخیر چنان تغییر کرده که حتی حداقلی فکر کردن هم به عددهای کوچک منجر نمی‌شود. برای اجاره یک واحد معمولی در منطقه متوسط شهرهای بزرگ، پول پیش بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تومان لازم است و اجاره ماهانه نیز در بازه ۱۵ تا ۳۰ میلیون تومان قرار دارد.

حتی اگر زوجی از مانع مسکن عبور کند، زندگی بدون وسایل ضروری ممکن نیست. برای تجهیز یک خانه با حداقل‌های ضروری – شامل یخچال، ماشین لباسشویی، اجاق گاز، سرویس خواب، تلویزیون، فرش و اقلام اصلی آشپزخانه – عدد واقع‌بینانه بین ۸۰۰ تا ۱ میلیارد تومان است. کاسبان بازار می‌گویند این بسته‌ها اقتصادی‌ترین حالت ممکن است و حذف هر قلم، زندگی روزمره را مختل می‌کند.

یک برآورد جامع نشان می‌دهد برای شروع یک زندگی حداقلی، مجموع هزینه‌ها از یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان فراتر می‌رود. این رقم شامل ثبت ازدواج (۵ میلیون)، حلقه (۷۰ میلیون)، لوازم خانه (۸۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیون)، پول پیش مسکن (۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون) و اجاره ماه اول (۳۰ میلیون) است. و این همه ماجرا نیست؛ این هزینه‌ها جدای از برگزاری مراسم عروسی یا مهمانی ساده است.

اگر زوجی بخواهند یک مراسم عروسی ساده برگزار کنند، هزینه تالار با انواع خدمات پذیرایی در حداقل‌ترین حالت حدود ۲۸۰ میلیون تومان است. لباس عروس و لوازم جانبی آن حداقل ۲۲ میلیون تومان (و در صورت اجاره حدود ۵ میلیون تومان کمتر) هزینه دارد. لباس داماد نیز از ۲۰ میلیون تومان شروع می‌شود. آرایشگاه عروس در منصفانه‌ترین حالت ۲۵ میلیون تومان و آرایشگاه داماد از ۱۲ میلیون تومان به بالاست. عکاسی و فیلمبرداری نیز بسته به پکیج انتخابی بین ۳۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان قیمت دارد.

در برابر این اعداد سرسام‌آور، وام ازدواج تنها روزنه رسمی حمایت از جوانان است. رقم وام ازدواج برای هر نفر ۳۰۰ میلیون تومان (و در صورت پایین بودن سن عروس و داماد، ۳۵۰ میلیون تومان) تعیین شده است. در بودجه ۱۴۰۵، حدود ۳۷۰ هزار میلیارد تومان اعتبار برای وام ازدواج و فرزندآوری پیش‌بینی شده، اما در حال حاضر حدود ۵۵۰ هزار نفر از متقاضیان سال‌های گذشته همچون در صف دریافت وام قرار دارند.

حالا اگر فرض کنیم زوجی موفق شود وام ازدواج و بسته ۳۰۰ میلیونی خرید اعتباری لوازم خانگی را کامل دریافت کند، مجموعاً ۹۰۰ میلیون تومان در اختیار دارد. اما با هزینهای حدود ۲ میلیارد تومانی برای شروع حداقلی زندگی، این وام‌ها تنها بخشی از نیاز را پوشش می‌دهند. اقساط ماهانه این وام‌ها نیز می‌تواند حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان باشد؛ رقمی که با حقوق حداقلی ۱۶ میلیون تومانی، غیرممکن به نظر می‌رسد.

نکته امیدوارکننده اما تغییر نگرش بخشی از زوج‌های جوان است. گفت‌وگو با جوانان در آستانه ازدواج نشان می‌دهد بسیاری ترجیح می‌دهند مراسمی ساده‌تر و خانوادگی‌تر برگزار کنند، تعداد مهمانان را محدود کنند و هزینه‌ها را به سمت تأمین مسکن و ملزومات ضروری زندگی سوق دهند. استفاده از کارت دعوت دیجیتال به جای چاپی، اجاره لباس عروس به جای خرید، و حذف تشریفات غیرضروری از جمله راهکارهایی است که به کمک زوج‌ها می‌آید.

با این حال، هزینه‌های ساختاری همچون مسکن و لوازم اساسی زندگی همچنان بزرگ‌ترین مانع پیش روی جوانان است. تا زمانی که ناترازی میان درآمد و هزینه‌های زندگی کاهش نیابد، ازدواج برای بسیاری از جوانان آرزویی دور از دسترس باقی خواهد ماند. نسلی که امروز در دهه هفتاد و هشتاد زندگی می‌کند، درست در نقطه‌ای به سن ازدواج رسیده که تورم مزمن، قدرت خرید را تحلیل برده و هزینه‌های شروع زندگی را چند برابر کرده است.

نویسنده: فاطمه رحیمزاده