در میان گزینه‌های موجود، گاز مایع یا LPG یکی از در دسترس‌ترین و کم‌هزینه‌ترین سوخت‌ها برای ایران محسوب می‌شود.
کیوسک خبر– فتانه ترکیان: تنوع‌بخشی به سبد سوخت در بخش حمل‌ونقل، به‌عنوان یکی از راهبردهای کلیدی برای مدیریت مصرف انرژی، در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است. افزایش مداوم مصرف بنزین در ایران، همراه با محدودیت‌های تولید و فشار بر زیرساخت‌های پالایشی، ضرورت حرکت به‌سوی استفاده از سوخت‌های جایگزین را به یک اولویت جدی تبدیل کرده است.

روند مصرف بنزین در کشور طی سال‌های گذشته به‌طور قابل‌توجهی افزایشی بوده و در برخی مقاطع از مرز ۱۲۰ میلیون لیتر در روز نیز عبور کرده است. این رشد فزاینده، ناشی از افزایش تعداد خودروها، نبود گزینه‌های جایگزین مؤثر و همچنین سیاست‌های قیمتی بوده که مصرف را کنترل نکرده‌اند. در نتیجه، نه‌تنها فشار مضاعفی بر پالایشگاه‌ها وارد شده، بلکه وابستگی به بنزین و آسیب‌پذیری در برابر بحران‌های انرژی نیز افزایش یافته است.تجربه جهانی نشان می‌دهد اتکا به یک نوع سوخت، ریسک‌های اقتصادی و زیست‌محیطی زیادی به همراه دارد.

بسیاری از کشورها با اتخاذ سیاست «چندسویه‌سازی سوخت»، سعی کرده‌اند ترکیبی از منابع انرژی شامل گاز طبیعی فشرده (CNG)، گاز مایع (LPG)، برق و سوخت‌های زیستی را در حمل‌ونقل به‌کار بگیرند.کشورهایی مانند چین، هند، اتحادیه اروپا و برزیل، با توسعه زیرساخت‌های مرتبط با سوخت‌های جایگزین، توانسته‌اند مصرف بنزین را کاهش دهند، کیفیت هوا را بهبود بخشند و هزینه‌های انرژی را کنترل کنند. این کشورها نشان داده‌اند که موفقیت در این مسیر، نیازمند طراحی سیاست‌ها بر اساس ظرفیت‌های داخلی و شرایط اقتصادی هر کشور است.
ال‌پی‌جی؛ ظرفیتی مغفول در ایران
در میان گزینه‌های موجود، گاز مایع یا LPG یکی از در دسترس‌ترین و کم‌هزینه‌ترین سوخت‌ها برای ایران محسوب می‌شود. با وجود تولید قابل‌توجه این سوخت در پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی، سهم آن در سبد سوخت حمل‌ونقل کشور همچنان بسیار محدود است.بخش قابل‌توجهی از LPG تولیدی یا صادر می‌شود یا در مصارف خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرد، در حالی که می‌توان از آن به‌عنوان جایگزینی مؤثر برای بنزین در خودروها بهره برد. کارشناسان معتقدند اگر سیاست‌گذاری مناسبی انجام شود، LPG می‌تواند نقش مهمی در اصلاح الگوی مصرف سوخت ایفا کند.
مزایای استفاده از LPG در حمل‌ونقل
استفاده از گاز مایع در خودروها مزایای متعددی دارد که آن را به گزینه‌ای جذاب تبدیل می‌کند:
۱. صرفه اقتصادی:
هزینه LPG معمولاً کمتر از بنزین است و با توجه به تولید داخلی آن، استفاده گسترده از این سوخت می‌تواند هزینه‌های مصرف‌کنندگان و همچنین بار مالی دولت را کاهش دهد.
۲. کاهش آلایندگی:
LPG در مقایسه با بنزین، آلاینده‌های کمتری مانند دی‌اکسیدکربن و ذرات معلق تولید می‌کند. این ویژگی می‌تواند به بهبود کیفیت هوا در کلان‌شهرها کمک کند.
۳. تقویت امنیت انرژی:
تنوع در منابع سوختی، وابستگی به بنزین را کاهش داده و در شرایط تحریم یا اختلال در واردات، پایداری بیشتری برای سیستم انرژی کشور فراهم می‌کند.
تجربه کشورهای موفق
برخی کشورها با اجرای سیاست‌های هدفمند، توانسته‌اند سهم LPG را در حمل‌ونقل افزایش دهند. برای مثال، ترکیه یکی از موفق‌ترین نمونه‌هاست که بیش از ۴۰ درصد خودروهای آن از LPG استفاده می‌کنند. این موفقیت نتیجه سیاست‌های حمایتی، توسعه زیرساخت و استانداردسازی تجهیزات بوده است.در هند نیز دولت با توسعه جایگاه‌های سوخت و ارائه مشوق‌های اقتصادی، انگیزه استفاده از گاز مایع را افزایش داده است. همچنین کشورهایی مانند ایتالیا تجربه‌های موفقی در این زمینه دارند که می‌تواند الگوی مناسبی برای ایران باشد.
چشم‌انداز آینده
در صورت اجرای سیاست‌های مناسب، می‌توان انتظار داشت طی چند سال آینده سهم سوخت‌های جایگزین در حمل‌ونقل به‌طور قابل‌توجهی افزایش یابد. برآوردها نشان می‌دهد که این سهم می‌تواند از کمتر از ۵ درصد فعلی به بیش از ۲۰ درصد برسد. چنین تغییری قادر است مصرف روزانه بنزین را تا حدود ۳۰ میلیون لیتر کاهش دهد؛ رقمی که تأثیر چشمگیری بر اقتصاد و محیط‌زیست خواهد داشت.

با توجه به رشد سریع مصرف بنزین، محدودیت ظرفیت پالایشگاهی و ریسک‌های مرتبط با امنیت انرژی، تنوع‌بخشی به سبد سوخت دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است. در این میان، LPG به‌عنوان سوختی در دسترس، اقتصادی و نسبتاً پاک، می‌تواند نقش مهمی در این گذار ایفا کند.با این حال، تحقق این هدف نیازمند عزم جدی در حوزه سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و همراهی مردم است تا بتوان آینده‌ای پایدارتر و امن‌تر برای انرژی کشور رقم زد.