امیرمحمد صالحی ـ خبرنگار

شبکه برق ایران، فراتر از یک زیرساخت انرژی، به مثابه موجودی زنده و هوشمند طراحی شده که پیچیدگی‌های آن، آن را به یکی از تاب‌آورترین سیستم‌های برق در جهان تبدیل کرده است. در روزهایی که رئیس‌جمهور آمریکا با لحنی جنگی، تهدید به حمله به تأسیسات برقی کشور می‌کند، این پرسش مطرح می‌شود که آیا چنین تهدیدهایی اساساً با واقعیت این شبکه عظیم همخوانی دارد؟

واقعیت آن است که شبکه برق ایران نه با متر و سانت، که با یک میلیون کیلومتر خطوط انتقال و توزیع، از مبادی تولید تا کوچکترین نقاط مصرف، تنیده شده است. این شبکه درهم‌تنیده که بر پایه اصول پیشرفته پدافند غیرعامل طراحی شده، در زمره منحصربه‌فردترین شبکه‌های جهان قرار دارد. تجربه میدانی این ادعا را اثبات کرده است: در جریان جنگ ترکیبی اخیر علیه امنیت ملی ایران، طی تنها ۲۳ روز، بیش از هزار و پانصد مورد اصابت و تخریب به بخشهای مختلف این زیرساخت وارد شد. هر یک از این حوادث به‌تنهایی می‌توانست کشوری دیگر را با خاموشی‌های گسترده و چندین ساعته مواجه کند، اما زندگی روزمره مردم ایران نه‌تنها دچار اختلال نشد، که بسیاری از آنان حتی از وقوع چنین رویدادهایی بی‌اطلاع ماندند.

این تاب‌آوری ریشه در ساختار منحصربه‌فرد شبکه برق ایران دارد. برخلاف تصور ساده‌انگارانه مشاوران کاخ سفید، شبکه برق ایران صرفاً مجموعه‌ا‌ی از چند نیروگاه متمرکز نیست. این سیستم، ترکیبی از هزاران مولد پراکنده در سراسر کشور، خطوط انتقال هوشمند و مکانیزم‌های خودکار پایش و بازآرایی است. با فرض محالِ وقوع حمله به یک نیروگاه بزرگ حرارتی که حدود دو درصد از برق کشور را تأمین می‌کند، بلافاصله مکانیزم‌های کنترلی شبکه، آن بخش را از «لوپ» اصلی خارج و ظرفیت مازاد سایر واحدهای تولیدی را جایگزین می‌کنند؛ فرآیندی که در کسری از ثانیه و بدون کوچکترین اختلال در پایداری سراسری شبکه انجام می‌شود.

اما عمق راهبردی صنعت برق ایران تنها به ساختار فیزیکی آن محدود نمی‌شود. جمهوری اسلامی ایران طی دهه‌های گذشته به نقطه‌ای از خودکفایی رسیده است که نه‌تنها بزرگترین شبکه برق خاورمیانه را اداره میکند، بلکه در زمره معدود کشورهای تراز اول جهان در زمینه طراحی، مهندسی، ساخت تجهیزات و بازسازی زیرساختها قرار دارد. امروز، بیش از یکصد و پنجاه هزار متخصص ماهر در بخش‌های مختلف تولید، انتقال و توزیع، شبانه‌روز در حال حفظ پایداری این شبکه عظیم هستند. این انباشت سرمایه انسانی و فنی، نیاز به هرگونه حضور خارجی برای بازسازی را به صفر رسانده و کشور را در برابر هرگونه تعرضی مصون ساخته است.

تهدید به حمله به تأسیسات برق ایران، فارغ از ماهیت غیرقانونی و جنایتکارانه آن، برآمده از تحلیل نادرست از میزان آسیبپذیری این شبکه پیچیده است. چنین اقدام حماقت‌آمیزی، نه‌تنها پاسخی به استیصال راهبردی طراحان آن نخواهد یافت، بلکه با پاسخی قاطع و پشیمان‌کننده از سوی ایران مواجه خواهد شد. تجربه سالهای اخیر ثابت کرده است که هرگونه محاسبه اشتباه درباره قدرت دفاعی و زیرساختی ایران، به شکستی راهبردی برای مهاجمان انجامیده است.

شبکه برق ایران، میراثی از دانش بومی، طراحی هوشمندانه و ایستادگی مردمی است؛ میراثی که با تهدیدهای سست و بیپایه، خللی در استواری آن راه نمی‌یابد.