دکتر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در برنامه «گفت‌وگوی ویژه خبری» به تشریح آخرین وضعیت اقتصاد کشور، اقدامات بانک مرکزی در شرایط جنگ و تحریم، سیاست‌های ارزی و پولی، برنامه‌های حمایت از تولید، روند تامین منابع کالابرگ و همچنین برنامه اصلاح نظام بانکی پرداخت. وی همچنین درباره سفرهای اخیر خود به اجلاس بریکس در هند و سفر به عراق و دستاوردهای این سفرها توضیحاتی ارائه کرد.

به گزارش کیوسک خبر به نقل از روابط عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اهمیت حضور در اجلاس بریکس در هند گفت: کشورهای عضو این گروه از جمله هند، روسیه، چین، برزیل و آفریقای جنوبی از شرکای اصلی تجاری و سیاسی ایران به شمار می‌روند و ضروری است بریکس هر چه سریع‌تر از مرحله ایده به مرحله عملیاتی شدن وارد شود.

وی از ارائه پیشنهاد ایجاد یک «کریدور مالی» میان کشورهای عضو خبر داد؛ طرحی که بر پایه رمزارزهای بانک‌های مرکزی (CBDC) شکل می‌گیرد و می‌تواند وابستگی کشورها به ارزهای ثالث را کاهش دهد. به گفته او، در حاشیه این اجلاس رایزنی‌های دوجانبه و سه‌جانبه‌ای با روسای بانک‌های مرکزی کشورهای عضو، انجام و توافقات خوبی حاصل شد.

دکتر همتی درباره سفر به عراق نیز گفت: پیش از جنگ، صادرات ایران به عراق به ۱۲ میلیارد دلار می‌رسید که چهار میلیارد دلار آن مربوط به بخش دولتی (گاز و برق) و هشت میلیارد دلار سهم بخش خصوصی بود.

وی درخصوص مشکلات در صادرات بخش خصوصی به دلیل اختلاف نرخ رسمی و بازاری ارز در عراق گفت: این موضوع با وزیر تجارت عراق مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

رئیس کل بانک مرکزی همچنین از رایزنی با وزیر دارایی عراق درباره مطالبات ایران و وعده تسویه آن خبر داد و تصریح کرد: بسته بودن تنگه هرمز، توان صادرات نفت عراق و در نتیجه پرداخت تعهدات این کشور را نیز تحت‌تاثیر قرار داده است. وی افزود در دیدار با نخست‌وزیر عراق، توافق شد از منابع ایران نزد بانک TBI عراق به‌عنوان پشتوانه صدور ضمانت‌نامه برای پیمانکاران ایرانی فعال در عراق استفاده شود و این موضوع مورد پذیرش نخست‌وزیر عراق قرار گرفت.

واکنش به شایعات بازگشت اموال و طلای مسدودشده ایران
رئیس کل بانک مرکزی در واکنش به شایعات منتشرشده در فضای مجازی درباره بازگشت طلا و اموال مسدودشده ایران با هواپیما، این اخبار را تکذیب کرد و آن را در حد شایعه دانست.

وی درباره روند تفاهم موسوم به «تفاهم اسلام‌آباد» برای آزادسازی بخشی از منابع بلوکه‌شده ایران توضیح داد که این تفاهم‌نامه با زحمت فراوان و در راستای منافع ملی تنظیم شده بود و مقرر بود در مجموع ۱۲ میلیارد دلار از منابع کشور، شامل شش میلیارد دلار نزد قطر و شش میلیارد دلار در سایر کشورها، به‌تدریج در دسترس قرار گیرد؛ اما به گفته او این روند در حال حاضر متوقف شده و اجرایی نشده است.

دکتر همتی تاکید کرد تصمیم‌گیری درباره ابعاد سیاسی این پرونده در حوزه اختیارات بانک مرکزی نیست، اما از منظر اقتصادی تاکنون اتفاق خاصی در این زمینه رخ نداده است.

اقدامات بانک مرکزی برای مدیریت جنگ اقتصادی
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به ادامه جنگ اقتصادی دشمن علیه ایران، محدودیت‌های موجود را واقعیتی انکارناپذیر دانست و گفت: برخلاف برخی کشورهای همسایه که به ذخایر ارزی خود دسترسی دارند، منابع ایران توسط آمریکا مسدود شده است. وی با مقایسه شرایط کنونی با دوران تصدی پیشین خود بر بانک مرکزی در سال‌های ۹۷ تا ۹۹ گفت شرایط فعلی به‌مراتب دشوارتر است، اما با برنامه‌ریزی صورت‌گرفته، تامین ارز کالاهای اساسی و دارو نسبت به مدت مشابه سال گذشته بهبود یافته است.

به گفته او، تامین ارز دارو و تجهیزات پزشکی نزدیک به ۳۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته، تامین کالاهای اساسی کشاورزی حدود هشت درصد کاهش یافته و تخصیص ارز به بخش صنعت نیز به دلیل اولویت‌بندی منابع، نزدیک به ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است.

دکتر همتی با بیان خاطره‌ای از دیدار با رهبر شهید انقلاب در سال ۹۸، گفت: ایشان در پاسخ به گلایه از عدم همکاری برخی کشورها برای آزادسازی منابع ارزی، توصیه کردند که کشور باید «قوی» شود تا بتواند در برابر این فشارها بایستد.

رییس کل بانک مرکزی، افزایش شمار بیکاران پس از جنگ را از دیگر چالش‌های پیش‌روی اقتصاد کشور برشمرد و گفت بازسازی مناطق آسیب‌دیده از جنگ نیازمند برنامه‌ریزی منابع است.

کاهش شتاب تورم و اقدامات کنترلی بانک مرکزی
رئیس کل بانک مرکزی با اعلام اینکه شتاب تورم در ماه گذشته به نصف کاهش یافته، پیش‌بینی کرد تورم مردادماه تفاوت محسوسی با ماه قبل نداشته باشد، هرچند تمدید قراردادهای اجاره در مرداد و شهریور می‌تواند اثر محدودی بر آن بگذارد.

وی، افزایش تورم پس از حذف نرخ ارز ترجیحی و همچنین تورم ناشی از فشار هزینه در پی حمله به واحدهای پتروشیمی و فولادی در اردیبهشت و خرداد را طبیعی و قابل‌پیش‌بینی توصیف کرد.

به گفته دکتر همتی، بانک مرکزی برای مهار تورم اقداماتی از جمله کنترل جدی ترازنامه بانک‌ها، برخورد با مدیران متخلف (شامل قطع پاداش و احتمال رد صلاحیت)، ممنوعیت اضافه‌برداشت و اصلاح نرخ سپرده قانونی را در دستور کار قرار داده است. وی این اقدامات را عامل اصلی کاهش شتاب تورم دانست و تاکید کرد این روند ادامه خواهد یافت.

مدیریت نرخ ارز و افزایش ذخایر اسکناس ارزی کشور
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به نوسانات کوتاه‌مدت نرخ ارز که گاه متاثر از اخبار سیاسی روز است، گفت: آنچه برای بانک مرکزی اهمیت دارد روند بلندمدت بازار است، نه نوسانات لحظه‌ای. وی اعلام کرد از ابتدای جنگ (اسفندماه) تاکنون، طی نزدیک به شش ماه، رشد نرخ ارز حدود ۱۶ درصد بوده که با توجه به شرایط جنگ، محاصره و توقف صادرات نفت، نشان‌دهنده مدیریت موفق بازار ارز است.

دکتر همتی همچنین درباره عرضه ارز توافقی با کارت ملی در صرافی‌ها توضیح داد: از دی‌ماه تاکنون یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار در این طرح، خریداری و تنها ۳۰۰ میلیون دلار عرضه شده که به معنای افزایش خالص یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلاری ذخایر اسکناس بانک مرکزی است. وی تاکید کرد بانک مرکزی در تامین ارز از هیچ روش غیرمتعارفی مانند رمزارز استفاده نمی‌کند و تمامی مبادلات از طریق مرکز مبادله ارز و به‌صورت شفاف انجام می‌شود.

حمایت از واحدهای تولیدی و تامین نقدینگی
رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه تعدیل نرخ ارز نیاز واحدهای تولیدی به نقدینگی را افزایش داده، گفت: در پنج ماه نخست امسال نزدیک به چهار هزار همت تسهیلات توسط بانک‌ها پرداخت شده که حدود ۷۲ تا ۷۳ درصد آن به کسب‌وکارها و سرمایه در گردش اختصاص یافته است. وی از تامین ۱۵۰ همت نقدینگی برای شرکت‌های داروسازی خبر داد و اعلام کرد پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان سال به ۳۰۰ همت برسد.

به گفته دکتر همتی، بانک مرکزی از روش‌های زنجیره تامین مالی از جمله «گام»، برات الکترونیکی و فکتورینگ برای تامین منابع تولیدکنندگان استفاده می‌کند. حجم تامین مالی از این روش‌ها در پنج ماه نخست سال گذشته حدود ۱۱ همت بود که امسال در همین بازه زمانی به ۱۸۰ همت رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال به نزدیک ۷۰۰ همت افزایش یابد.

وی همچنین گفت: تخصیص ارز به بخش صنعت نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۰ درصد کاهش یافته و بانک مرکزی در حال برنامه‌ریزی برای جبران این کمبود تا پایان تابستان از طریق سایر منابع ارزی کشور است.

برنامه‌ریزی برای تامین منابع کالابرگ
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به بحث کالابرگ گفت: اجرای این طرح ماهانه به حدود ۸۷ همت منابع نیاز دارد. به گفته او، پیش از عید و بر اساس دستور رهبر انقلاب، دو و نیم میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی برای تامین کالابرگ، برداشت و طرح تا فروردین‌ماه اجرا شد، اما با آغاز جنگ و کاهش درآمدهای ارزی و مالیاتی، تامین کامل منابع با مشکل مواجه شد.

دکتر همتی گفت: به رئیس‌جمهور اطمینان دادم که راهکاری برای تداوم پرداخت کالابرگ پیدا خواهیم کرد و تاکید کرد بانک مرکزی برای تامین این منابع به هیچ‌وجه اقدام به چاپ پول نخواهد کرد، چرا که این کار عملاً به معنای ایجاد تورم است.

وی گفت: نرخ ارز مبنای محاسبه کالابرگ، نسبت به زمان آغاز طرح حدود ۲۲ تا ۲۳ درصد افزایش یافته و افزایش کالابرگ در همین محدوده، منطقی و عادلانه خواهد بود، هرچند تصمیم نهایی درباره تسری این افزایش به همه دهک‌ها یا تمرکز بیشتر بر دهک‌های یک، دو و سه هنوز در دولت در حال بررسی است.

اصلاح نظام بانکی و برخورد با بانک‌های ناتراز
رئیس کل بانک مرکزی با بیان ناترازی جدی نظام بانکی کشور، از قوه قضائیه و شخص رئیس این قوه به دلیل همکاری در بازگرداندن اضافه‌برداشت بانک ایران زمین تشکر کرد.

وی گفت: این بانک ۱۱۴ همت اضافه‌برداشت داشته که با پیگیری قضایی، ۷۵ همت از اموال آن به نام بانک مرکزی منتقل شده و برای ۴۵ همت باقی‌مانده نیز اموال این بانک، شناسایی شده و ظرف دو ماه آینده منتقل خواهد شد؛ اقدامی که به گفته او در تاریخ بانک مرکزی بی‌سابقه است.

دکتر همتی تصریح کرد: بانک‌های دارای ناترازی موظف به ارائه برنامه اصلاحی هستند و در صورت عدم اصلاح، ممکن است تحت سرپرستی بانک مرکزی قرار گرفته یا در نهایت منحل شوند. وی تاکید کرد همه بانک‌ها با مشکل مواجه نیستند و برخی از بانک‌ها وضعیت مطلوبی دارند، اما بخش قابل‌توجهی از تورم کشور ناشی از اضافه‌برداشت، تخلفات و خلق نقدینگی بی‌ضابطه بانک‌هاست و برخورد با مدیران متخلف، اولویت نخست او در بانک مرکزی است.

عدم تغییر نرخ سود بانکی در کوتاه‌مدت
رئیس کل بانک مرکزی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال افزایش نرخ سود بانکی گفت: با توجه به ناترازی گسترده بانک‌ها، استفاده از ابزار نرخ سود برای کنترل تورم در شرایط کنونی کشور کارآمد نیست. وی اعلام کرد در حال حاضر هیچ برنامه‌ای برای تغییر نرخ سود بانکی وجود ندارد و این موضوع فعلاً تنها در حد مطالعه و بررسی ابعاد آن است.

کیف پول ایرانیان؛ ابزار پرداخت در شرایط اضطراری
دکتر همتی درباره طرح «کیف پول ایرانیان» توضیح داد: این سامانه برای شرایط اضطراری طراحی شده و بر بستر اپراتورهای مخابراتی فعالیت می‌کند؛ به‌گونه‌ای که در صورت بروز اختلال در شبکه اینترنت یا نظام‌های پرداخت متعارف، همچنان قابل استفاده خواهد بود. به گفته او، از طریق این کیف پول، امکان انتقال وجه تنها با داشتن شماره تلفن همراه گیرنده فراهم است و بانک مرکزی به‌صورت آزمایشی در حال گسترش دامنه کاربرد آن برای پرداخت‌های دولتی به گروه‌های مختلف مردم است.

جمع‌بندی عملکرد بانک مرکزی
رئیس کل بانک مرکزی در جمع‌بندی عملکرد این نهاد گفت: مهم‌ترین اولویت بانک مرکزی، مهار تورم و تامین باثبات ارز کالاهای اساسی و دارو بوده و با افزایش ذخایر ارزی از دی‌ماه، کشور در این زمینه با کمبود مواجه نشده است. وی کنترل اضافه‌برداشت بانک‌ها و آغاز روند اصلاح ناترازی آنها را نیز از دستاوردهای این دوره برشمرد.

دکتر همتی با اشاره به حوادث امنیتی اخیر در برخی بانک‌های کشور، ضمن عذرخواهی از مردم به‌خاطر مشکلات ایجادشده برای مشتریان این بانک‌ها، از اقدامات جدی برای تقویت زیرساخت‌های سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و امنیتی شبکه بانکی در برابر حملات سایبری خبر داد.

وی همچنین تاکید کرد: بانک مرکزی در کمک به تامین مالی دولت، از روش چاپ پول استفاده نخواهد کرد، چرا که این اقدام به‌طور مستقیم به تورم منجر می‌شود.

هماهنگی میان دستگاه‌ها
رئیس کل بانک مرکزی در پاسخ به پرسشی درباره فرماندهی واحد اقتصاد کشور در شرایط جنگی، گفت: فرماندهی اقتصاد بر عهده رئیس‌جمهور است و ایشان مسئولیت موضوعاتی همچون کالابرگ، تامین ارز کالاهای اساسی و نرخ ارز را به بانک مرکزی محول کرده‌اند، در حالی که برخی موضوعات دیگر بسته به مورد به سازمان برنامه و بودجه یا وزارت اقتصاد سپرده می‌شود. به گفته او، جلسات هماهنگی اقتصادی همچنان با محوریت رئیس‌جمهور برگزار می‌شود و تقسیم‌کار مشخصی میان دستگاه‌های مسئول وجود دارد.

دکتر همتی در پایان این گفت‌وگو ضمن تشکر از مردم برای صبر و همراهی در شرایط دشوار اقتصادی، تاکید کرد: بانک مرکزی با حفظ عزت و استقلال کشور، تمام تلاش خود را برای بهبود معیشت مردم و عبور موفق از شرایط کنونی به‌کار خواهد گرفت.