برخلاف رویه تاریخی که تنش‌های ژئوپلیتیک به رشد قیمت طلا می‌انجامید، بازارهای جهانی در ماه‌های اخیر با پدیده‌ای نادر مواجه شده‌اند؛ تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه نه‌تنها به افزایش بهای طلا منجر نشده، بلکه سکه زرد را در مسیر نزولی قرار داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، نرخ بهره، ارزش دلار آمریکا و سیاست‌های پولی، نقش پررنگ‌تری از خود تنش‌ها در تعیین مسیر قیمت این فلز گران‌بها ایفا می‌کنند و بازار داخلی ایران نیز عمدتاً از نوسانات نرخ ارز و تحولات سیاسی اثر می‌پذیرد.

به گزارش کیوسک خبر، در شرایطی که انتظار می‌رفت شعله‌ور شدن مجدد آتش درگیری‌ها در خاورمیانه و تهدید تنگه هرمز، سرمایه‌ها را به سوی پناهگاه امن طلا روانه کند، بازار جهانی مسیر دیگری را برگزید. بهای هر اونس طلا که در ابتدای سال جاری رکوردهای تاریخی بالایی را ثبت کرده بود، از آن زمان تاکنون با کاهشی حدود ۲۷ درصدی مواجه شده و در محدوده ۴۱۰۰ دلار در نوسان است . تحلیل‌ها حاکی از آن است که دلیل اصلی این افت، تقویت هم‌زمان ارزش دلار و افزایش بازدهی اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا در پی تشدید تنش‌هاست .

کارشناسان اقتصادی دلیل این رفتار متناقض بازار را در سازوکار جدید حاکم بر اقتصاد جهانی جست‌وجو می‌کنند. به‌طوری‌که تشدید درگیری‌ها در منطقه، مستقیماً به افزایش قیمت نفت و نگرانی‌های تورمی دامن می‌زند. این موضوع، بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) را در موقعیتی دشوار قرار داده و انتظارات برای تداوم سیاست‌های انقباضی پولی و حتی افزایش مجدد نرخ بهره را تقویت کرده است . بر اساس داده‌های بازار، ابزارهای نظارت بر سیاست پولی، احتمال افزایش نرخ بهره در نشست‌های آینده فدرال رزرو را به‌طور قابل‌توجهی بالا برده‌اند . از آنجا که طلا دارایی بدون بازدهی است، افزایش نرخ بهره هزینه نگهداری آن را بالا برده و رقابت پذیری اش را در برابر دارایی‌های درآمدزا کاهش می‌دهد .

با این حال، نگاه به چشم‌انداز میان‌مدت طلا، تصویری دوگانه را نشان می‌دهد. در حالی که فشار ناشی از دلار قوی و نرخ بهره بالا در کوتاه‌مدت بازار را تحت تأثیر قرار داده است، عوامل ساختاری قدرتمندی در پس‌زمینه فعال هستند که می‌توانند از ریزش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کنند. برجسته‌ترین این عوامل، تداوم خرید بی‌سابقه طلا توسط بانک‌های مرکزی جهان، به‌ویژه بانک مرکزی چین، است که رکورد ۲۰ ماهه خرید پیاپی را ثبت کرده است . این نهادها که در سال‌های اخیر به طور میانگین سالانه حدود ۱۰۰۰ تن طلا خریداری کرده‌اند، در حال تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی خود و کاهش وابستگی به دلار هستند که به عنوان یک کف قیمتی محکم برای بازار عمل می‌کند . صندوق بین‌المللی پول نیز در گزارش اخیر خود اذعان کرده که با وجود ریزش اخیر، قیمت طلا نسبت به سال گذشته همچنان حدود ۳۷ درصد افزایش یافته است .

در بازار ایران، اما داستان کاملاً متفاوت است و متغیرهای جهانی نقش کمرنگ‌تری نسبت به تحولات داخلی دارند. تأثیرپذیری قیمت طلا و سکه در ایران عمدتاً از دو عامل اصلی نرخ ارز و فضای سیاسی شکل می‌گیرد که در ماه‌های اخیر، روندی افزایشی به خود گرفته است. با وجود کاهش قیمت‌های جهانی، نوسانات نرخ دلار در بازار آزاد که از تحولات سیاسی و اقتصادی داخلی نشأت می‌گیرد، تعیین‌کننده اصلی مسیر قیمت‌ها محسوب می‌شود . با توجه به بازگشت تدریجی معاملات به شرایط عادی، انتظار می‌رود با شفاف‌تر شدن فضای معاملاتی از ابتدای هفته آینده، مسیر واقعی بازار داخلی نیز مشخص‌تر شود.

در مجموع، به نظر می‌رسد طلا در برهه کنونی در میانه یک کشمکش قدرتمند قرار گرفته است. از یک سو، جذابیت ذاتی این فلز به عنوان یک پناهگاه امن در برابر تنش‌ها و تورم، همچنان پابرجاست و از سوی دیگر، قدرت بی‌چون‌وچرای دلار و سیاست‌های پولی انقباضی، مانعی جدی بر سر راه صعود آن ایجاد کرده است. آینده قیمت طلا بیش از هر چیز به مسیر آینده نرخ بهره، ارزش دلار و طول مدت تنش‌های ژئوپلیتیک وابسته خواهد بود.

نویسنده: طاهره نطقی طاهری