یارانه ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومانی که از اردیبهشت ۱۴۰۱ بدون تغییر مانده، امروز برای ۷۳ میلیون نفر واریز شد؛ اما تورم ۵۷.۷ درصدی، قدرت خرید آن را به حداقل رسانده است. در تازه‌ترین اقدام، معیارهای حذف یارانه‌بگیران به درآمد ۳۰ میلیون تومان و دارایی‌های گران‌قیمت گره خورده، حال آنکه بسیاری از خانوارها از شاخص‌های دهک‌بندی و حذف خود معترض‌اند.

به گزارش کیوسک خبر، یارانه نقدی ۳۰۰ هزار تومانی به حساب ۴۵ میلیون نفر از دهک‌های چهارم تا نهم واریز شد. این در حالی است که ۲۵ خرداد، دهک‌های اول تا سوم مبلغ ۴۰۰ هزار تومان را دریافت کرده بودند. با این حال، نرخ تورم عمومی در اردیبهشت امسال به ۵۷.۷ درصد رسید و یارانه فعلی، حتی با احتساب کالابرگ یک میلیون تومانی، پاسخگوی هزینه‌های واقعی خانوارها نیست.

بر اساس گزارش سازمان هدفمندی یارانه‌ها، در خرداد امسال جمعاً ۷۳ میلیون و ۳۴۴ هزار نفر یارانه گرفته‌اند و حدود ۱۳ میلیون نفر از جمعیت ۸۶ میلیونی ایران از دایره یارانه‌بگیران خارج شده‌اند. معیار اصلی حذف، درآمد ماهانه بالای ۳۰ میلیون تومان برای خانوار یک‌نفره، ۳۶ میلیون تومان برای دونفره، همچنین مالکیت خودروی بالای ۵ میلیارد تومان یا مسکن بالای ۵۰ میلیارد تومان است که بر اساس داده‌های سازمان امور مالیاتی اعمال می‌شود.

اما آنچه اعتراض‌های گسترده را برانگیخته، ناهماهنگی این شاخص‌ها با واقعیت معیشت و نیز کیفیت پایین داده‌های دهک‌بندی است. معاون وزیر رفاه، یعقوب اندایش، در گفت‌وگویی تأکید کرده که تکیه صرف بر تراکنش‌های بانکی و شاپرکی برای تعیین دهک‌ها خطاست؛ زیرا ممکن است تراکنش‌ها مربوط به اجاره‌نشینی، حساب تجاری یا خرید برای سازمان باشد. همچنین از حدود ۶۰ میلیون ملک کشور، تنها ۱۳ میلیون ملک دارای سند تک‌برگ با اطلاعات کامل هستند و داده‌های املاک بسیاری در دسترس نیست.

سال گذشته، بسیاری از خانوارها ناگهان از دهک‌های پایین به دهک‌های هشتم تا دهم پرتاب شدند و یارانه‌شان قطع شد، بی‌آنکه درآمد یا دارایی آن‌ها تغییر چشمگیری کرده باشد. وزیر رفاه، احمد میدری، اعلام کرده که بیماران خاص، معلولان، مددجویان بهزیستی و کمیته امداد، حتی در دهک‌های بالا هم مشمول حذف نمی‌شوند.

با این وجود، سازمان هدفمندی می‌گوید صرفاً مجری دهک‌بندی وزارت رفاه است. وزارت رفاه نیز برای اصلاح اعتراضات، سامانه‌های hemayat.sfara.ir و hemayat.mcls.gov.ir و شماره تماس ۰۲۱۶۳۶۹ را معرفی کرده تا خانوارهای معترض درخواست بازبینی دهند.

کارشناسان اقتصادی معتقدند با ادامه تورم بالا، یارانه‌های کنونی نه تنها “کمک‌خرج” محسوب نمی‌شوند، بلکه هزینه‌های اداری و اجرایی آن نیز بر دوش بودجه سنگینی می‌کند. برخی پیشنهاد می‌دهند به‌جای پرداخت نقدی، نظام تأمین کالاهای اساسی با کالابرگ هدفمندتر شود تا فشار بر دهک‌های پایین کاهش یابد. تا زمانی که سامانه‌های اطلاعاتی و شفافیت مالی کامل نشود، اما به نظر می‌رسد چالش دهک‌بندی و حذف‌های غیرمنطقی، همچنان گره‌گشایی‌نشده باقی بماند.