آمارهای رسمی از جهش بی‌سابقه کارت رفاهی متصل به اوراق گام در بهار امسال حکایت دارد؛ به‌طوری که خریدهای انجام‌شده با این ابزار تأمین مالی زنجیره‌ای در سه‌ماهه نخست سال از مرز ۵.۶ هزار میلیارد تومان عبور کرده و سهمی معادل یک‌سوم کل عملکرد این طرح از ابتدای راه‌اندازی تاکنون را به خود اختصاص داده است.

این رشد چشمگیر در حالی رخ می‌دهد که تأمین مالی زنجیره‌ای در اقتصاد ایران، با جهش عملکردی از ۳.۷ همت در بهار سال گذشته به ۸۴ همت در بهار امسال، نشان‌دهنده تغییر رویکرد سیاست‌گذار از روش‌های سنتی و تورم‌زا به سمت ابزارهای نوین اعتباری برای اتصال زنجیره تولید تا سبد خانوار است.

به گزارش کیوسک خبر، آمارهای تازه از رشد چشمگیر کارت رفاهی متصل به اوراق گام در سال جاری حکایت دارد. این ابزار تأمین مالی زنجیره‌ای که به تازگی جای خود را در اقتصاد ایران باز کرده، در سه‌ماهه اول سال ۱۴۰۴ موفق شده است از مرز ۵.۶ هزار میلیارد تومان خرید عبور کند و به یکی از پرمخاطب‌ترین روش‌های خرید اعتباری در میان خانوارها تبدیل شود.

اهمیت این عدد زمانی دوچندان می‌شود که آن را با عملکرد کل این ابزار از ابتدای راه‌اندازی مقایسه کنیم. بر اساس آمارهای رسمی، از زمان معرفی کارت رفاهی متصل به اوراق گام تا کنون، مجموع خریدهای انجام شده با این روش به بیش از ۸.۷ هزار میلیارد تومان رسیده است. به عبارت ساده‌تر، نزدیک به یک‌سوم کل عملکرد این ابزار، تنها در سه ماه نخست سال جاری ثبت شده است؛ رشدی که نشان می‌دهد این کارت در سال ۱۴۰۴ وارد فاز جدیدی از استقبال عمومی شده است.

ابزاری برای اتصال زنجیره تولید تا مصرف

کارت رفاهی متصل به اوراق گام، که بر اساس ایده تأمین مالی غیرتورمی بنگاه‌ها و خانوارها طراحی شده، حلقه‌ای میان تولیدکننده، فروشنده و مصرف‌کننده نهایی ایجاد می‌کند. در این مدل، بانک‌ها برای گروه‌های هدف مانند بازنشستگان و برخی اقشار خاص، کارت اعتباری صادر می‌کنند. دارنده کارت می‌تواند از فروشگاه‌های طرف قرارداد خرید کند و فروشنده نیز به جای دریافت نقدی، اوراق گام دریافت می‌کند که در چرخه تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان استفاده می‌شود.

این سازوکار به گونه‌ای طراحی شده که بدون تزریق نقدینگی جدید به اقتصاد، نیاز مالی بنگاه‌ها را تأمین کرده و قدرت خرید خانوارها را افزایش دهد. معاون اقتصادی بانک مرکزی پیشتر در این باره توضیح داده بود که این ابزار، نظام تأمین مالی کشور را متحول می‌کند و از تشدید ناترازی بانک‌ها جلوگیری می‌نماید.

تأمین مالی زنجیره‌ای در مسیر جهش

رشد کارت رفاهی تنها بخشی از تحول بزرگ‌تر در نظام تأمین مالی کشور است. آمارها نشان می‌دهد که مجموع ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید شامل اوراق گام، برات الکترونیکی، فاکتورینگ و کارت رفاهی، در سال جاری به عملکردی بالغ بر ۸۴ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم در مدت مشابه سال قبل تنها ۳.۷ همت بود و نشان از تغییر رویکرد سیاست‌گذار به سمت الگوهای نوین تأمین مالی دارد.

همچنین اخبار حاکی از آن است که سقف اعتبار کارت‌های رفاهی متصل به اوراق گام از ۳۰۰ میلیون تومان به ۵۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. علاوه بر این، دوره بازپرداخت اقساط از ۱۲ ماه به ۲۴ ماه افزایش پیدا کرده و دایره شمول آن نیز گسترش یافته است. پیش از این تنها بانک رفاه این کارت‌ها را ارائه می‌کرد، اما اکنون بانک‌های ملت، ملی و تجارت نیز به جمع ارائه‌دهندگان پیوسته‌اند و امکان خرید غیرحضوری از طریق درگاه‌های اینترنتی نیز فراهم شده است.

چالش‌ها و چشم‌انداز پیش رو

با وجود رشد سریع این ابزارها، کارشناسان معتقدند برای موفقیت کامل روش‌های نوین تأمین مالی در ایران، نیاز به ساده‌سازی فرآیندها، افزایش مقبولیت و مشارکت فعال شرکت‌های بزرگ وجود دارد. همچنین برخی گزارش‌ها از چالش‌هایی مانند پیچیدگی‌های مقرراتی و فرآیندهای طولانی برای نقدشوندگی اوراق در بازار سرمایه سخن گفته‌اند.

با این حال، اصلاحات اخیر در شیوه‌نامه کارت رفاهی، از جمله افزایش سقف، کاهش سررسید اوراق گام از ۱۲ به ۶ ماه برای حمایت از تولیدکنندگان، و اضافه شدن حوزه خدمات به دامنه شمول کارت، نشان از عزم جدی بانک مرکزی برای توسعه این ابزار دارد. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند با گسترش شبکه پذیرندگان و افزایش تعداد بانک‌های ارائه‌دهنده، استقبال از کارت رفاهی متصل به اوراق گام در ماه‌های آینده نیز شتاب بیشتری بگیرد.