صندوق بین‌المللی پول هشدار داده است که کاهش قابل توجه ذخایر نفتی جهان، توان بازار برای مقابله با اختلال‌های جدید در عرضه را به شدت کاهش داده و در صورت تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، احتمال جهش قابل توجه قیمت نفت و افزایش هزینه انرژی در اقتصاد جهانی بیش از گذشته خواهد بود.

به گزارش کیوسک خبر، صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین ارزیابی خود از وضعیت بازار جهانی انرژی اعلام کرده است که کاهش چشمگیر ذخایر نفتی، آسیب‌پذیری بازار را در برابر هرگونه اختلال جدید در عرضه افزایش داده و می‌تواند زمینه‌ساز جهش دوباره قیمت نفت در ماه‌های آینده شود.

بر اساس این گزارش، پیش از تشدید درگیری‌های نظامی در خاورمیانه، عرضه جهانی نفت روزانه حدود دو میلیون بشکه بیش از میزان تقاضا بود؛ موضوعی که به اعتقاد این نهاد بین‌المللی، نقش مهمی در جلوگیری از شکل‌گیری یک شوک قیمتی گسترده در بازار جهانی نفت ایفا کرد.

ذخایر نفتی؛ سپری که رو به پایان است

صندوق بین‌المللی پول تأکید کرده است که بخش عمده آثار ناشی از کاهش عرضه نفت، با برداشت گسترده از ذخایر راهبردی و تجاری جهان جبران شد. اما این اقدام سبب شده است که اکنون بازار نفت نسبت به گذشته انعطاف بسیار کمتری در برابر بحران‌های احتمالی داشته باشد.

به اعتقاد این نهاد، اگر اختلال‌های عرضه ادامه پیدا کند یا دوباره تشدید شود، بازار جهانی نفت با کمبود عرضه و افزایش شدید قیمت‌ها روبه‌رو خواهد شد؛ زیرا ذخایری که تاکنون نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کردند، به میزان قابل توجهی کاهش یافته‌اند.

چرا بازار نفت از شوک اولیه عبور کرد؟

بررسی‌های صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد سه عامل اصلی مانع از وقوع یک بحران بزرگ در بازار انرژی شد.

نخست، کاهش سرعت رشد تقاضای جهانی به‌ویژه در کشورهای آسیایی بود؛ جایی که افزایش قیمت انرژی و توسعه استفاده از منابع جایگزین، مصرف نفت را محدود کرد.

عامل دوم، رشد تولید نفت در کشورهای خارج از منطقه خلیج فارس بود. طبق این گزارش، تولیدکنندگانی مانند آمریکا، روسیه، گویان و ونزوئلا توانستند بخشی از کاهش عرضه را جبران کنند.

سومین عامل نیز برداشت گسترده از ذخایر نفتی جهان بود؛ اقدامی که باعث شد کسری عرضه روزانه بازار در فاصله ماه‌های مارس تا مه تا حد زیادی کنترل شود.

کاهش شدید ذخایر جهانی

صندوق بین‌المللی پول اعلام کرده است که تا پایان ماه مه، حجم ذخایر جهانی نفت به حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون بشکه رسیده که تقریباً معادل نیمی از سطح ذخایر پیش از آغاز بحران است.

این نهاد هشدار داده است در صورت تداوم شرایط کنونی، ذخایر نفتی جهان تا اوایل سال ۲۰۲۷ به پایین‌ترین سطح خود خواهند رسید؛ شرایطی که می‌تواند نوسانات شدید قیمتی را به بازار تحمیل کند.

سناریوی نفت ۱۵۰ دلاری

برخی تحلیلگران بازار انرژی نیز نسبت به آینده بازار هشدار داده‌اند.

ویوک دار، اقتصاددان بانک «کامان‌ولث» استرالیا، معتقد است اگر اختلال در صادرات نفت منطقه خلیج فارس ادامه پیدا کند، بازار طی حدود ۱۰ هفته با آثار کامل کاهش عرضه مواجه خواهد شد و در چنین شرایطی قیمت نفت ممکن است تا محدوده ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.

به گفته وی، تنها در چنین سطوح قیمتی، کاهش تقاضا به اندازه‌ای خواهد بود که بتواند تعادل بازار را دوباره برقرار کند.

وی همچنین پیش‌بینی کرده است در صورت تداوم وضعیت موجود، قیمت نفت برنت در کوتاه‌مدت می‌تواند به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد.

دیدگاه محتاطانه بانک رابوبانک

در مقابل، تحلیلگران رابوبانک همچنان دیدگاه محتاطانه‌تری نسبت به بازار دارند.

این بانک میانگین قیمت نفت در سه‌ماهه سوم سال را حدود ۸۰ دلار و قیمت پایان سال را نزدیک به ۷۸ دلار در هر بشکه برآورد کرده است.

به باور این مؤسسه، وجود ذخایر نفتی، کاهش واردات نفت چین و استفاده از مسیرهای جایگزین انتقال انرژی تاکنون از بروز یک بحران گسترده جلوگیری کرده است؛ هرچند این بانک نیز تأکید دارد که تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند این چشم‌انداز را تغییر دهد.

افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران

کارشناسان بازارهای مالی نیز معتقدند نااطمینانی نسبت به آینده بازار نفت بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است.

اقتصاددانان مؤسسه «کپیتال اکونومیکس» می‌گویند سرمایه‌گذاران اکنون احتمال وقوع اختلال‌های جدید در عرضه جهانی نفت را بیش از گذشته در محاسبات خود لحاظ می‌کنند و همین موضوع باعث شده دامنه پیش‌بینی‌ها درباره قیمت نفت گسترده‌تر شود.

به اعتقاد این مؤسسه، کاهش ذخایر جهانی سبب شده ظرفیت بازار برای مقابله با یک بحران طولانی‌مدت به حداقل برسد و در صورت بروز هرگونه اختلال جدید، احتمال جهش شدید قیمت نفت بسیار بیشتر از گذشته خواهد بود.

چشم‌انداز بازار انرژی

کارشناسان بر این باورند که آینده بازار جهانی نفت بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیکی، امنیت مسیرهای انتقال انرژی و میزان عرضه تولیدکنندگان بزرگ وابسته شده است. در شرایطی که ذخایر نفتی جهان به پایین‌ترین سطوح چند سال اخیر نزدیک می‌شود، هرگونه اختلال تازه در صادرات نفت می‌تواند نوسانات شدید قیمتی را به همراه داشته باشد و فشار مضاعفی بر اقتصاد جهانی، نرخ تورم و هزینه انرژی در کشورهای مصرف‌کننده وارد کند. این موضوع باعث شده بازار نفت در ماه‌های پیش رو با حساسیتی بی‌سابقه تحولات سیاسی و امنیتی را دنبال کند.