عضو کمیسیون زیرساخت مراکز داده سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران، با اشاره به چالش‌های زیرساخت مراکز داده در یک سال گذشته، ناترازی انرژی، تأمین قطعات یدکی و تجهیزات، محدودیت دسترسی نیروی متخصص، وابستگی به تأمین‌کنندگان خاص و فقدان چارچوب عملیاتی برای شرایط بحران را از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه دانست و گفت: «تاب‌آوری عملیاتی مراکز داده، نیاز فوری کشور است و باید به یک اولویت ملی تبدیل شود.»

به گزارش کیوسک خبر به نقل از روابط عمومی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران، بهرام زاهدی، عضو کمیسیون زیرساخت مراکز داده، در آستانه برگزاری بیست‌ونهمین نمایشگاه الکامپ با شعار «هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال، آینده ایران»، با اشاره به وضعیت زیرساخت مراکز داده اظهار کرد: صنعت فناوری اطلاعات ایران در سال‌های اخیر، فراز و نشیب‌های بسیاری را تجربه کرده است؛ از تحریم‌های بین‌المللی که دسترسی به تجهیزات به‌روز را با مشکل مواجه کرده، تا بحران‌های امنیتی و اختلالات گسترده زیرساختی که مراکز داده حیاتی کشور را در معرض تهدید قرار داده است.

او افزود: مراکز داده به‌عنوان قلب تپنده اقتصاد دیجیتال، نقشی بی‌بدیل در تداوم خدمات بانکی، ارتباطاتی و حاکمیتی ایفا می‌کنند. با این حال، تجربه بحران‌های اخیر نشان داده است که بسیاری از دستورالعمل‌های موجود، صرفاً برای شرایط عادی طراحی شده‌اند و در مواجهه با بحران‌های واقعی، کارایی خود را از دست می‌دهند.

زاهدی ادامه داد: کتاب «چارچوب تاب‌آوری عملیاتی مراکز داده در شرایط بحران واقعی» با الگوبرداری از ساختار منظم چارچوب DORA و بهره‌گیری از تجربیات عملی بحران اخیر، گامی مهم در جهت پر کردن این خلأ برداشته است.

ناترازی انرژی و قطعی‌های مکرر برق

عضو کمیسیون زیرساخت مراکز داده سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران درباره مهم‌ترین چالش‌های اعضای این کمیسیون گفت: بر اساس پیگیری‌های میدانی و اعلام نظر اعضای کمیسیون، مهم‌ترین چالش‌هایی که در یک سال گذشته با آن مواجه بوده‌اند، ناترازی انرژی و قطعی‌های مکرر برق، تأمین قطعات یدکی و تجهیزات در شرایط تحریم، محدودیت‌های دسترسی نیروی متخصص به مراکز داده، وابستگی به تأمین‌کنندگان خاص و فقدان چارچوب عملیاتی برای شرایط بحران بوده است.

وی افزود: با تشدید ناترازی انرژی در کشور، مراکز داده با چالش جدی تأمین برق پایدار مواجه شده‌اند. قطعی‌های مکرر برق و کاهش توان شبکه، نه‌تنها هزینه‌های عملیاتی را افزایش داده، بلکه ریسک خاموشی‌های ناگهانی را نیز به شدت بالا برده است.

زاهدی ادامه داد: این در حالی است که بسیاری از مراکز داده، ذخیره سوخت ژنراتورهای خود را بر اساس سناریوهای عادی طراحی کرده‌اند و برای شرایط بحرانی بلندمدت آمادگی کافی ندارند.

تأمین قطعات یدکی در شرایط تحریم

او در ادامه با اشاره به چالش تأمین قطعات یدکی و تجهیزات در شرایط تحریم گفت: محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، دسترسی به قطعات یدکی و تجهیزات به‌روز را با دشواری‌های فراوانی مواجه کرده است. تأمین‌کنندگان بین‌المللی یا پاسخگو نیستند یا با قیمت‌های چندین برابر، قطعات را عرضه می‌کنند.

به گفته زاهدی، این موضوع به‌ویژه برای تجهیزات End of Life که تولیدکننده دیگر آنها را پشتیبانی نمی‌کند، به یک معضل جدی تبدیل شده است.

محدودیت دسترسی نیروی متخصص

عضو کمیسیون زیرساخت مراکز داده همچنین با اشاره به محدودیت‌های دسترسی نیروی متخصص به مراکز داده اظهار کرد: در شرایط بحرانی اخیر، محدودیت‌های تردد و بسته شدن مسیرهای دسترسی، باعث شد بسیاری از نیروهای متخصص نتوانند به مراکز داده حاضر شوند.

او افزود: این مسئله، ضعف برنامه‌های جایگزینی پرسنل کلیدی و کمبود برنامه‌های اسکان اضطراری را به‌خوبی آشکار کرد.

وابستگی به تأمین‌کنندگان خاص

زاهدی یکی دیگر از چالش‌های مراکز داده را وابستگی به تأمین‌کنندگان خاص عنوان کرد و گفت: بسیاری از مراکز داده، به یک یا دو تأمین‌کننده خاص برای تجهیزات و قطعات حیاتی وابسته هستند. این وابستگی، در شرایط بحران که تأمین‌کننده اصلی در دسترس نیست، به یک نقطه شکست تبدیل می‌شود.

او افزود: از سوی دیگر، با وجود استانداردها و دستورالعمل‌های متعدد، یک چارچوب عملیاتی منسجم برای مدیریت مرکز داده در شرایط جنگی و بحران‌های گسترده وجود ندارد.

عضو کمیسیون زیرساخت مراکز داده ادامه داد: بسیاری از برنامه‌های تداوم کسب‌وکار، در صورت وجود، صرفاً برای سناریوهای خرابی تجهیزات یا قطعی برق طراحی شده‌اند و سناریوهای ترکیبی و پیچیده را پوشش نمی‌دهند.

الکامپ؛ فرصتی برای هم‌افزایی

زاهدی در ادامه با اشاره به نقش الکامپ در رفع این چالش‌ها گفت: بیست‌ونهمین نمایشگاه الکامپ با محوریت سه شعار «هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال، آینده ایران»، فرصتی بی‌نظیر برای بررسی و رفع این چالش‌هاست.

او افزود: الکامپ بزرگ‌ترین اجتماع فعالان حوزه فناوری اطلاعات کشور است و می‌تواند بستری برای هم‌افزایی میان اعضای کمیسیون زیرساخت مراکز داده، نهادهای حاکمیتی و تأمین‌کنندگان فراهم کند. این هم‌افزایی، به‌ویژه برای تدوین یک چارچوب ملی تاب‌آوری عملیاتی، ضروری است.

زاهدی ادامه داد: با توجه به بحران انرژی، حضور شرکت‌های فعال در حوزه مدیریت هوشمند انرژی و ارائه راهکارهای بهینه‌سازی مصرف، می‌تواند به مراکز داده در کاهش وابستگی به شبکه برق و مدیریت بهتر مصرف کمک کند. استفاده از سیستم‌های سرمایش غیرفعال و راهکارهای کاهش مصرف، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در الکامپ مورد بررسی قرار گیرد.

او گفت: الکامپ همچنین فرصتی است برای آشنایی با تأمین‌کنندگان داخلی و شرکت‌های دانش‌بنیانی که در حوزه تولید تجهیزات و قطعات مراکز داده فعالیت می‌کنند. تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی، یکی از راهبردهای کلیدی برای افزایش تاب‌آوری در شرایط تحریم است.

عضو کمیسیون زیرساخت مراکز داده افزود: یکی از مهم‌ترین کارکردهای الکامپ، ایجاد فضایی برای تبادل تجربیات مدیران و متخصصانی است که در بحران اخیر به صورت عملیاتی درگیر مدیریت شرایط بوده‌اند. این تبادل تجربه، می‌تواند به استخراج درس‌آموخته‌ها و تدوین یک چارچوب عملیاتی منسجم کمک کند.

تدوین چارچوب ملی تاب‌آوری عملیاتی

زاهدی درباره پیام و مطالبه اعضای کمیسیون زیرساخت مراکز داده در الکامپ امسال اظهار کرد: اعضای کمیسیون زیرساخت مراکز داده استان تهران، در این دوره از الکامپ، پیام روشنی دارند: «تاب‌آوری عملیاتی مراکز داده، نیاز فوری کشور است و باید به یک اولویت ملی تبدیل شود.»

او افزود: تدوین و تصویب یک «چارچوب ملی تاب‌آوری عملیاتی مراکز داده در شرایط بحران» با مشارکت بخش خصوصی و نهادهای حاکمیتی، مشابه آنچه در کتاب مذکور پیشنهاد شده است، یکی از مطالبات اصلی این کمیسیون است.

زاهدی ادامه داد: تخصیص بودجه و تسهیلات ویژه برای ذخیره‌سازی استراتژیک سوخت، قطعات یدکی و تجهیزات جایگزین در مراکز داده حیاتی و ایجاد یک بستر حقوقی و قراردادی برای همکاری با تأمین‌کنندگان جایگزین و کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خاص نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

او همچنین برگزاری مانورهای سراسری تاب‌آوری با سناریوهای واقعی و ترکیبی را از دیگر مطالبات این حوزه دانست و گفت: این مانورها برای ارزیابی آمادگی مراکز داده در مواجهه با بحران‌های گسترده ضروری هستند.

الکامپ؛ بیش از یک نمایشگاه

عضو کمیسیون زیرساخت مراکز داده با بیان اینکه الکامپ امسال در شرایط حساسی برگزار می‌شود، گفت: کشور درگیر چالش‌های اقتصادی و تحریم‌های بین‌المللی است و سایه تهدیدات امنیتی بر منطقه سنگینی می‌کند. در چنین شرایطی، الکامپ بیش از یک نمایشگاه، یک رویداد راهبردی است.

او افزود: الکامپ فرصتی است برای نشان دادن توانمندی‌های شرکت‌های داخلی در حوزه فناوری اطلاعات و اثبات اینکه صنعت فاوا کشور، حتی در سخت‌ترین شرایط، می‌تواند نقش مؤثری در توسعه و پیشرفت ایران ایفا کند.

زاهدی ادامه داد: در شرایطی که اقتصاد دیجیتال به یکی از ابزارهای اصلی قدرت کشورها تبدیل شده است، الکامپ می‌تواند بستری برای هم‌افزایی میان بخش خصوصی و نهادهای دولتی برای توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و تقویت اقتصاد دیجیتال باشد.

وی با اشاره به شعار الکامپ امسال گفت: شعار «هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال، آینده ایران» نشان‌دهنده اهمیت دو حوزه کلیدی «امنیت دیجیتال» و «هوش مصنوعی» در آینده ایران است. هوش مصنوعی، به‌ویژه در حوزه زیرساخت، می‌تواند نقش مهمی در توسعه و ارائه خدمات هوش مصنوعی ایفا کند و الکامپ بستری برای معرفی این قابلیت‌هاست.

زاهدی افزود: یکی از مهم‌ترین کارکردهای الکامپ، فراهم کردن بستری برای ارتباط میان تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و نهادهای حاکمیتی است. این ارتباطات می‌تواند به جذب سرمایه، تسهیل تأمین تجهیزات و افزایش هماهنگی در سیاست‌گذاری‌ها کمک کند.

وی در پایان تأکید کرد: تاب‌آوری عملیاتی مراکز داده در شرایط بحران واقعی، با بهره‌گیری از تجربیات تلخ بحران اخیر، گامی جدی در جهت پر کردن خلأ موجود در حوزه مدیریت بحران مراکز داده برداشته است.

زاهدی گفت: اعضای کمیسیون زیرساخت مراکز داده استان تهران، با چالش‌های جدی نظیر ناترازی انرژی، تأمین قطعات، محدودیت دسترسی نیروی متخصص و فقدان چارچوب عملیاتی منسجم مواجه هستند. الکامپ ۱۴۰۵، به عنوان بزرگترین رویداد فناوری اطلاعات کشور، فرصتی بی‌بدیل برای هم‌افزایی، تبادل تجربیات، معرفی راهکارهای نوین و تدوین یک چارچوب ملی تاب‌آوری فراهم می‌کند.

او در پایان خاطرنشان کرد: شعار الکامپ امسال، یعنی «هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال، آینده ایران»، نشان‌دهنده اهمیت دو حوزه کلیدی در مسیر توسعه کشور است. در شرایطی که اقتصاد دیجیتال به یکی از ابزارهای اصلی قدرت ملی تبدیل شده است، تقویت زیرساخت‌های مراکز داده و تاب‌آوری عملیاتی مراکز داده، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی است.