در شرایط حساس پس از آتش‌بس و مهلت دو هفته‌ای برای گفت‌وگوهای ایران و آمریکا در اسلام‌آباد، تحلیل‌های اقتصادی حاکی از آن است که مدیریت هوشمندانه تنگه هرمز می‌تواند از یک ابزار امنیتی صرف، به دریچه‌ای برای نوسازی اقتصاد ملی و بازتعریف روابط منطقه‌ای تبدیل شود. کارشناسان بر لزوم طراحی سازوکاری مبتنی بر مذاکرات دوجانبه با مصرف‌کنندگان انرژی تأکید دارند که ضمن تأمین امنیت ایران، زمینه‌ساز همکاری‌های جدید در خلیج‌فارس باشد.

به گزارش کیوسک خبر، با اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای و برنامه‌ریزی برای گفت‌وگوهای ایران و آمریکا در اسلام‌آباد، بار دیگر بحث نحوه مدیریت تنگه هرمز به عنوان یکی از راهبردی‌ترین آبراه‌های جهان در کانون توجه تحلیل‌های اقتصادی قرار گرفته است. در این میان، کارشناسان بر این باورند که رویکرد صرفاً امنیتی به تنگه هرمز دیگر پاسخگوی نیازهای کنونی نیست و باید الگویی نوین طراحی شود که درآمدزایی پایدار، نوسازی اقتصادی و بازآرایی روابط منطقه‌ای را توأمان ممکن سازد.

در فضای کارشناسی کشور، چهار الگوی اصلی برای مدیریت تنگه مطرح است: «ایده بیمه»، «ایده عوارض»، «ایده غرامت» و «ایده خدمات». هر یک از این گزینه‌ها نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند، اما آنچه روشن است، غیرواقع‌بینانه بودن برآوردهای نجومی مانند درآمد ۵۰۰ میلیارد دلاری در چهار سال است. ارزش اصلی مدیریت هوشمندانه تنگه، نه در درآمدهای زودگذر، بلکه در توانایی آن برای بازسازی اقتصادی و دیپلماتیک ایران نهفته است.

به باور تحلیلگران، کلید موفقیت در این مسیر، خارج شدن از الگوی تقابل با آمریکا و اتخاذ رویکردی دوجانبه و ایجابی با کشورهای مصرف‌کننده انرژی در سوی غرب خلیج‌فارس است. به جای مذاکرات جمعی یا تکیه بر آمریکا، گفت‌وگوهای جداگانه با هر کشور می‌تواند سازوکاری امن و شفاف برای عبور از تنگه تعریف کند؛ سازوکاری که ضمن تضمین امنیت ایران، به کشورهای دیگر نیز امکان استفاده از قاعده‌ای پایدار و قابل اتکا را بدهد.

این نگاه، پتانسیل ایجاد نوعی همکاری بی‌سابقه با صادرکنندگان و واردکنندگان انرژی را دارد که در تاریخ جمهوری اسلامی ایران مشابه نداشته است. پیش از جنگ اخیر، برخی جریان‌های جهانی در پی تکمیل ادغام اقتصادی ایران با جنوب خلیج‌فارس (ابتدا از طریق امارات و سپس عربستان) بودند، اما این روند به دلیل ناهمخوانی با الزامات امنیتی ایران به جنگ منطقه‌ای انجامید. اکنون ایران در نقطه تصمیم‌گیری تاریخی قرار دارد: تعریف جدیدی از روابط خود با همسایگان غربی خلیج‌فارس ارائه دهد.

در شرایط کنونی که پس از اعلام آتش‌بس، قیمت نفت کاهش یافته و فشار سیاسی از روی تنگه برداشته شده است، مهم‌ترین اولویت، حفظ وحدت ملی و دستیابی به مکانیزمی معقول برای بازگشایی تنگه است؛ به نحوی که اهرم فعلی برای آینده نیز قابل استفاده باقی بماند. کارشناسان تأکید می‌کنند که تمرکز صرف بر رفع تحریم‌ها کافی نیست، بلکه باید سازوکاری مبتنی بر شاخص‌های قابل سنجش طراحی شود؛ شاخص‌هایی مانند تثبیت سطح فروش نفت، فعال بودن حساب‌های بانکی مشخص، و تضمین حجم تراکنش‌ها.

چنین معافیت‌های هدفمندی، برخلاف معافیت‌های غیررسمی پیشین، می‌تواند در چارچوب روابط جدید با کشورهای جنوب خلیج‌فارس تعریف شود و الگویی مترقی‌تر و پیشرفته‌تر از همکاری‌های گذشته را رقم بزند. بدین ترتیب، تنگه هرمز نه به عنوان میدان تهدید، بلکه به عنوان کریدوری برای نوسازی اقتصادی و بازآفرینی دیپلماسی منطقه‌ای ایفای نقش خواهد کرد.

لینک اینستاگرام:

https://www.instagram.com/p/DW_g6yPDYLP/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA==