افزایش بی‌سابقه قیمت سوخت هواپیما در اروپا، جهش ۲۵ برابری حق بیمه کشتی‌ها در تنگه هرمز و هشدار صندوق بین‌المللی پول درباره کاهش رشد اقتصاد جهانی همگی نشانه‌هایی از یک واقعیت جدید است: اقتصاد جهان در حال بازآرایی خود تحت فشار بحرانی عمیق اما موقتی.

به گزارش کیوسک خبر، همزمان با اختلال در عرضه نفت و کاهش ذخایر استراتژیک، واشنگتن مجوز لغو دوباره تحریم‌های نفتی روسیه را صادر کرده است. با این حال، صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ را با احتیاط به حدود ۳ درصد کاهش داده و هشدار داده است در صورت تشدید شوک نفتی، این رقم ممکن است تا مرز ۲ درصد سقوط کند. اما آنچه در دل این آمار نگران‌کننده پنهان است، نشانه‌هایی از سازگاری سریع و خلاقانه اقتصاد جهانی با شرایط جدید می‌باشد.

صنعت هوانوردی یکی از نخستین قربانیان این بی‌ثباتی بوده است. قیمت سوخت جت در اروپا به رکورد تاریخی رسیده و در آمریکا نیز جهشی شدید داشته است. مدیران خطوط هوایی هشدار داده‌اند که این افزایش قیمت، هم به نتایج مالی سه‌ماهه آسیب می‌زند و هم بلیط هواپیما را گران‌تر می‌کند. در واکنشی قابل توجه، یکی از شرکت‌های بزرگ هواپیمایی کانادایی پروازهای خود به مقصد نیویورک را به مدت پنج ماه به حالت تعلیق درآورده است.

در بخش حمل‌ونقل زمینی نیز وضعیت مشابه است. طبق آمار انجمن بنزین آمریکا، قیمت بنزین اوایل این ماه به بالاترین حد خود در سال جاری یعنی ۴.۱۶ دلار در هر گالن رسیده و همچنان بالای ۴ دلار باقی مانده است. با این حال، دولت‌های محلی و فدرال به جای درماندگی، مردم را به دورکاری و کاهش سفرهای غیرضروری تشویق می‌کنند – سیاستی که به طور ناخواسته باعث شتاب گرفتن روند دیجیتالی شدن اقتصاد و کاهش ترافیک شهری شده است.

هزینه حمل‌ونقل دریایی نیز از کنترل خارج شده است. بر اساس گزارشی که بلومبرگ منتشر کرده، حق بیمه ریسک جنگی برای عبور یک کشتی از تنگه هرمز از ۴۸ هزار دلار به ۱.۲ میلیون دلار رسیده است. با این حال، شرکت‌های کشتیرانی جهانی با سرعت در حال تغییر مسیر، استفاده از کریدورهای زمینی جایگزین و بازنگری در قراردادهای خود هستند. صنایع فولاد و آلومینیوم نیز با اعلام وضعیت فورس ماژور از سوی تولیدکنندگان خاورمیانه، شاهد افزایش قیمت بوده‌اند، اما همین امر سرمایه‌گذاری در بازیافت و افزایش ظرفیت تولید در سایر نقاط جهان را تسریع کرده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده که بازیابی سهم قابل توجهی از تولید نفت و گاز از دست رفته، ممکن است تا دو سال طول بکشد. بر اساس گزارشی از رویترز، از زمان آغاز جنگ، بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی از بازار جهانی خارج شده است. فوربس خاورمیانه نیز گزارش داده که ذخایر جهانی نفت در ماه آوریل با کاهش ۴۵ میلیون بشکه‌ای مواجه شده و روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه از تولید نفت جهان دچار اختلال شده است. با این وجود، همین ارقام نشان می‌دهد که بازارها هنوز شوک را جذب می‌کنند بدون اینکه فروپاشی رخ دهد. صندوق بین‌المللی پول تأکید کرده که در صورت تشدید بحران، قیمت نفت می‌تواند دو برابر و قیمت گاز طبیعی سه برابر شود، اما کشورهای اروپایی و آسیایی هم اکنون پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر و پایانه‌های الجی‌انجی را با شتاب بی‌سابقه‌ای پیش می‌برند.

شاید ایران و همسایگانش صادرکنندگان بزرگ مواد غذایی نباشند، اما نقش حیاتی در زنجیره تأمین کشاورزی جهان دارند. این منطقه ۳۰ درصد کود شیمیایی معامله‌شده در بازار جهانی، ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع‌شده و ۱۵ درصد نفت جهان را تأمین می‌کند. نزدیک به دو میلیون تن کود شیمیایی پشت تنگه هرمز متوقف مانده است. اگر این کود به موقع به بازار نرسد، بازدهی مزارع کاهش می‌یابد و قیمت مواد غذایی بالا می‌رود. اما در واکنش به این تهدید، سازمان‌های بین‌المللی کشاورزی هماهنگی برای تأمین جایگزین را آغاز کرده‌اند و کشورها در حال بازنگری در ظرفیت تولید داخلی کود هستند. بحران فعلی، هرچند تلخ، مدل «درست‌به‌موقع» زنجیره تأمین را به چالش کشیده و انگیزه‌ای برای ایجاد سیستم‌های مقاوم‌تر و متنوع‌تر ایجاد کرده است.

با بالا گرفتن تنش‌ها، قیمت نفت در هفته جاری حدود ۶ درصد افزایش یافت. نفت خام برنت به حدود ۹۶ دلار و نفت وست تگزاس اینترمدیت به ۸۹.۷۷ دلار رسید. در اقدامی قابل توجه، وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوز لغو دوباره تحریم‌های نفتی روسیه را صادر کرد، آن هم تنها یک هفته پس از اعلام توقف تمدید مجوز تحریم‌های نفت شناور ایران و روسیه. این چرخش راهبردی نشان می‌دهد که واشنگتن همچنان نگران افزایش قیمت نفت است و به نظر می‌رسد این تصمیم تحت فشار کشورهای آسیایی متضرر گرفته شده است. در مجموع، جهان هزینه بی‌ثباتی خاورمیانه را می‌پردازد، اما این هزینه همراه با نوآوری، همکاری بین‌المللی و شتاب گرفتن گذار به سمت اقتصادی انعطاف‌پذیرتر و پایدارتر است.

لینک اینستاگرام:

https://www.instagram.com/p/DXXj7rlDatT/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA==