دولت ایالات متحده در اقدامی بی‌سابقه، به دهها کشور متحد خود هشدار داده است که در رقابت فناورانه هوش مصنوعی میان واشنگتن و پکن، موضعی شفاف اتخاذ کنند. بر اساس پیشنویس نام‌های از وزارت خارجه آمریکا، هر کشوری که به ائتلاف موازی چین بپیوندد، از ائتلاف هوش مصنوعی تحت رهبری آمریکا حذف خواهد شد؛ اقدامی که میتواند نقشه ژئوپلیتیک فناوری جهان را دگرگون کند.

به گزارش کیوسک خبر، در تازه‌ترین تحول از جبهه رقابت فناورانه میان دو ابرقدرت جهان، ایالات متحده با ارسال هشداری جدی به ۳۵ کشور امضاکننده «بیانیه فرصت‌های هوش مصنوعی»، خط قرمز خود را در حوزه هوش مصنوعی ترسیم کرده است. بر اساس اسناد محرمانهای که در اختیار خبرگزاری رویترز قرار گرفته، وزارت خارجه آمریکا تأکید کرده است که کشورها نمیتوانند همزمان در هر دو ائتلاف تحت رهبری واشنگتن و پکن حضور داشته باشند.

این اولتیماتوم دیپلماتیک، واکنشی به راهاندازی «سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی» به رهبری شی جینپینگ در ژوئیه گذشته است. آمریکا سال قبل برنامه Pax Silica را با هدف تأمین زنجیره تأمین مدلهای هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها و معادن فلزات استراتژیک کلید زد. کشورهایی نظیر ژاپن، استرالیا، کره جنوبی و قزاقستان تاکنون به این ائتلاف پیوستهاند؛ اما عضویت قزاقستان در هر دو ائتلاف، نگرانیهای جدی را در واشنگتن برانگیخته است.

در بخشی از این پیشنویس آمده است:

«عضویت در همهجا به معنای عضویت در هیچجا است. امضای اعلامیه پکس سیلیکا فقط یک حق اشتراک نیست، بلکه یک تعهد راهبردی است که با عضویت در نهادهای موازی با انتظارات متضاد، قابل حفظ نیست.»

از سوی دیگر، سفارت چین در واشنگتن با محکوم کردن این رویه، آن را «سیاسی‌سازی تجارت و فناوری» خوانده و هشدار داده است که چنین اقداماتی مانعی بر سر راه پیشرفت جهانی هوش مصنوعی خواهد بود. در همین حال، مدلهای وزنباز چینی با سرعتی خیره‌کننده در حال پیشرفت هستند و رقابت را برای غولهای آمریکایی مانند Anthropic و OpenAI دشوارتر ساخته‌اند.

نکته کلیدی دیگر، تسلط چین بر بازار عناصر کمیاب و معادن استراتژیک است که به ابزاری کارآمد برای تلافی‌جویی اقتصادی در برابر تعرفه‌های آمریکا تبدیل شده است. واشنگتن با جذب کشورهای غنی از منابع مانند قزاقستان و سرمایه‌گذاری مشترک در پروژه‌های هوش مصنوعی، به دنبال کاهش وابستگی خود و متحدانش به زنجیره تأمین چین است.

این فشار دیپلماتیک در شرایطی تشدید میشود که هوش مصنوعی به عنوان محور اصلی رقابت اقتصادی و نظامی دو قدرت شناخته می‌شود. تحلیلگران معتقدند که تصمیم کشورهای سوم در انتخاب ائتلاف، نه‌تنها آینده فناوری آنها، بلکه جایگاه ژئوپلیتیک‌شان را در دهه آینده تعیین خواهد کرد.