بانک مرکزی ایران جزئیات فروش ارز اربعین ۱۴۰۵ را اعلام کرد. بر اساس این طرح، هر زائر ایرانی با ارائه مدارک هویتی معتبر، می‌تواند تا سقف ۲۰۰ هزار دینار عراق را با نرخی توافقی و پایین‌تر از بازار آزاد، از پنج بانک عامل دریافت کند.

این سهمیه که برای افراد بالای پنج سال در نظر گرفته شده، از ۲۰ تیر تا ۱۲ مرداد ماه توزیع می‌شود و هزینه خرید آن حدود ۲۴ میلیون تومان برآورد شده است؛ در حالی که نرخ مشابه در بازار غیررسمی به بیش از ۲۷ میلیون تومان می‌رسد. با توجه به جهش ۱۴۰ درصدی قیمت دینار در یک سال اخیر، این اقدام بانک مرکزی با هدف تأمین نیازهای اولیه سفر زائران و جلوگیری از سوداگری ارزی طراحی شده است.

به گزارش کیوسک خبر، همزمان با نزدیک شدن به ایام پرشور اربعین حسینی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برنامه فروش ارز مخصوص این مراسم را برای سال ۱۴۰۵ نهایی کرد. بر اساس بخشنامه صادره، پنج بانک ملی، سپه، ملت، شهر و گردشگری به عنوان بانک‌های عامل انتخاب شده‌اند تا سهمیه ارزی زائران را با نرخی توافقی و کمتر از بازار آزاد تأمین کنند. این اقدام که هر ساله با استقبال گسترده زائران مواجه می‌شود، امسال با تغییراتی در نرخ‌گذاری و فرایند ثبت‌نام همراه است که در ادامه به تفصیل به آن می‌پردازیم.

سهمیه ارزی و هزینه تقریبی برای هر زائر
سقف تعیین‌شده برای فروش دینار عراق در قالب ارز اربعین، معادل ۲۰۰ هزار دینار است که بر اساس تجربه سال‌های گذشته، پاسخگوی هزینه‌های اولیه اقامت، حمل‌ونقل و خوراک زائران در کشور عراق خواهد بود. این سهمیه برای تمامی متقاضیان دارای حداقل ۵ سال سن، بدون محدودیت جنسیت، در نظر گرفته شده است.
نرخ محاسبه ارز اربعین به صورت توافقی و بر اساس نرخ‌های مرکز مبادله طلا و ارز ایران تعیین می‌شود. پیش‌بینی می‌شود در روزهای ابتدایی فروش (از ۲۰ تیرماه)، قیمت هر ۱۰۰ دینار عراق حدود ۱۱۸ تا ۱۲۰ تومان باشد. بدین ترتیب، هزینه خرید سقف کامل سهمیه (۲۰۰ هزار دینار) چیزی در حدود ۲۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۲۴ میلیون تومان برآورد می‌شود. این در حالی است که در بازار آزاد، قیمت هر ۱۰۰ دینار به حدود ۱۳۶ تومان رسیده و خرید همان میزان ارز، بین ۲۷ تا ۲۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه در بر خواهد داشت؛ تفاوتی نزدیک به ۴ میلیون تومان که نشان‌دهنده صرفه‌جویی قابل توجه برای زائران است.

روند ثبت‌نام و شرایط دریافت ارز
زائران گرامی می‌توانند از دو روش حضوری و غیرحضوری برای دریافت ارز اربعین اقدام کنند:

روش حضوری: متقاضیان با مراجعه به شعب منتخب بانک‌های عامل (ملی، سپه، ملت، شهر و گردشگری) و ارائه اصل کارت ملی و گذرنامه معتبر، پس از تکمیل فرم‌های مربوطه، معادل ریالی ارز درخواستی را پرداخت و اسکناس‌های دینار را تحویل می‌گیرند. تأکید می‌شود که کپی مدارک و یا رسید ثبت‌نام کارت ملی برای انجام تراکنش قابل قبول نیست و کارت بانکی پرداخت‌کننده نیز باید به نام خود مسافر صادر شده باشد.

روش غیرحضوری (اینترنتی): به منظور کاهش ازدحام و صرفه‌جویی در وقت زائران، خرید آنلاین از طریق اپلیکیشن «بله» در نظر گرفته شده است. در این روش، کاربر پس از تعیین مبلغ ارز و انتخاب شعبه بانکی، کد رهگیری دریافت کرده و سپس با مراجعه به شعبه مربوط، ارز خود را تحویل می‌گیرد. این فرایند مشابه روال سال گذشته پیش‌بینی شده و انتظار می‌رود با روان‌سازی بیشتری همراه باشد.

زمان فروش و نحوه بازخرید ارز مازاد
فروش ارز اربعین از تاریخ ۲۰ تیرماه ۱۴۰۵ آغاز و تا ۱۲ مردادماه همان سال ادامه خواهد داشت. زائران باید توجه داشته باشند که خرید خود را صرفاً در این بازه زمانی انجام دهند. همچنین بانک مرکزی تسهیلاتی برای بازخرید ارزهای باقی‌مانده از سفر در نظر گرفته است؛ به این معنا که اگر پس از بازگشت از سفر، مقداری از اسکناس‌های دینار مصرف نشده باشد، بانک‌ها موظف به خرید مجدد آن از زائر با نرخ روز خواهند بود.

نرخ‌های مرجع و تفاوت با بازار آزاد
بر اساس اعلام بانک مرکزی، نرخ پایه برای ارز اربعین ۱۰۲.۵ تومان به ازای هر ۱۰۰ دینار تعیین شده است؛ اما با توجه به سیاست جدید مبنی بر استفاده از نرخ توافقی مرکز مبادله، قیمت نهایی به محدوده ۱۱۸ تا ۱۲۰ تومان می‌رسد. این اختلاف قیمت (نزدیک به ۱۶ تا ۱۸ تومان به ازای هر ۱۰۰ دینار) در مقایسه با بازار آزاد که هر ۱۰۰ دینار را ۱۳۶ تومان معامله می‌کند، نشان‌دهنده فاصله قابل توجهی است که از ایجاد رانت و دلالی جلوگیری می‌کند. گفتنی است قیمت دینار عراق در بازار آزاد نسبت به مدت مشابه سال قبل (اربعین ۱۴۰۴) بیش از دو برابر (حدود ۱۴۰ درصد) افزایش یافته است و این موضوع ضرورت عرضه ارز با نرخ ترجیحی را بیش از پیش نمایان ساخته است.

نکات کلیدی برای زائران

• مدارک مورد نیاز: اصل کارت ملی و گذرنامه معتبر با اعتبار خروج از کشور.
• سن مشمولیت: حداقل ۵ سال تمام.
• سقف خرید: ۲۰۰ هزار دینار (قابل دریافت به صورت یکجا).
• مهلت ثبت‌نام و خرید: از ۲۰ تیر تا ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
• راه‌های ارتباطی: مراجعه به درگاه‌های اینترنتی بانک‌های عامل یا اپلیکیشن بله برای ثبت‌نام غیرحضوری.

بانک مرکزی تأکید کرده است که دریافت این سهمیه، هیچ تداخلی با سهمیه ارز مسافرتی سال ۱۴۰۵ نداشته و زائران می‌توانند از هر دو تسهیلات بهره‌مند شوند. همچنین از متقاضیان خواسته شده است برای اطلاع از فهرست شعب منتخب و ساعات کاری، به وب‌سایت هر یک از بانک‌های عامل مراجعه کنند. با اجرای این طرح، انتظار می‌رود بخش قابل توجهی از نیاز ارزی زائران در ایام اربعین با نرخی عادلانه و شفاف تأمین شود و گامی مؤثر در جهت تسهیل سفر معنوی آنان برداشته شود.