همزمان با ثبت رکورد بی‌سابقه تخلیه ذخایر راهبردی نفت در جهان و تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک، نهادهای بین‌المللی انرژی هشدار دادند که بازار نفت تا ماه‌های ژوئیه یا آگوست (تیر تا شهریور) وارد «منطقه قرمز» شده و جهان خود را برای «تابستانی دردناک» با جهش قیمت سوخت و تهدید رکود اقتصادی آماده کند.

به گزارش کیوسک خبر، بازار جهانی نفت در هفته منتهی به اول خرداد ماه ۱۴۰۵، شدیدترین نوسانات خود را تحت تأثیر بی‌ثباتی ژئوپلیتیک و کاهش بی‌سابقه ذخیره‌سازی‌ها تجربه کرد. گزارش‌های منتشر شده حاکی از آن است که با وجود برخی تحولات مقطعی در عرصه دیپلماسی انرژی، معاملات نفت خام همچنان بالای سطوح روانی ۱۰۰ دلار برای شاخص برنت و ۹۵ دلار برای شاخص وست تگزاس اینترمدیت تثبیت شده و «اضافه قیمت ریسک» در ساختار بازار حفظ شده است.

بر اساس آخرین داده‌های منتشر شده، میانگین ارزش سبد نفتی اوپک با افزایش چشمگیر ۱.۱۲ دلاری به ۱۱۵.۵۳ دلار در هر بشکه رسید. همچنین قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت به ترتیب به ۱۰۶.۹۰ و ۱۰۱.۵۳ دلار در هر بشکه افزایش یافت. اما نگرانی اصلی تحلیلگران، نه نوسانات هفتگی، که سرعت بی‌سابقه تخلیه «سیستم هشدار اولیه» انرژی جهان یعنی ذخایر راهبردی نفت است.

آخرین گزارش یک نهاد معتبر انرژی آمریکایی نشان می‌دهد که نرخ تخلیه ذخایر جهانی نفت از ابتدای ماه مه به روزانه بیش از ۸.۷ میلیون بشکه رسیده که بالاترین رقم ثبت شده در تاریخ این صنعت به شمار می‌رود. در همین راستا، یک مؤسسه بین‌المللی انرژی با صدور هشدار فوری اعلام کرده است: «ما در حال بهره‌برداری از ذخایر راهبردی هستیم، اما این رویکرد راه حلی پایدار نیست و به سرعت در حال رسیدن به انتهای این مسیر هستیم.»

نکته حائز اهمیت آنکه این هشدارها در شرایطی مطرح می‌شود که فصل پرمصرف سفرهای تابستانی از اواخر ژوئن آغاز می‌شود. کارشناسان اقتصادی پیش‌بینی کرده‌اند که افزایش سرسام‌آور قیمت سوخت جت که سهم قابل توجهی در هزینه‌های عملیاتی ایرلاین‌ها دارد، مستقیماً به افزایش کرایه‌های پرواز و کاهش ظرفیت خطوط هوایی در سطح جهان منجر خواهد شد.

آژانس بین‌المللی انرژی اسفند ماه سال گذشته بزرگ‌ترین آزادسازی هماهنگ ذخایر راهبردی تاریخ خود را با مشارکت ۳۲ کشور و به میزان ۴۰۰ میلیون بشکه آغاز کرد. این اقدام که دو برابر واکنش اضطراری به بحران‌های پیشین بود، هنوز نتوانسته است کسری عظیم عرضه را جبران کند. برآوردهای جدید حاکی از آن است که «خالص نقصان عرضه جهانی» به حدود ۹ میلیون بشکه در روز رسیده و مجموع تولید از دست رفته نفت از زمان آغاز درگیری‌ها تا پایان ماه جاری از مرز یک میلیارد بشکه عبور خواهد کرد.

تازه‌ترین گزارش‌های رصد نفتکش‌ها نشان می‌دهد که جنگ و تحریم، نقشه تجارت نفت را دگرگون کرده است. با کاهش صادرات برخی تولیدکنندگان بزرگ منطقه، کشورهای دیگری نظیر ونزوئلا جایگاه خود را در بازارهایی مانند هند ارتقا داده‌اند. در عین حال، تحلیل‌ها حاکی از آن است که سقوط شدید تقاضا در چین، بزرگ‌ترین عامل تعدیل‌کننده قیمت‌ها در برابر بزرگ‌ترین شوک عرضه تاریخ مدرن محسوب می‌شود.

نهادهای مالی بین‌المللی نسبت به تبعات ادامه این روند هشدار داده‌اند. سناریوهای بدبینانه مؤسسات معتبر انرژی حاکی از آن است که در صورت تداوم اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال نفت مانند تنگه هرمز، قیمت هر بشکه نفت می‌تواند تا مرز ۲۰۰ دلار صعود کند. بانک جهانی نیز اعلام کرده است در چنین شرایطی، اقتصاد جهانی با خطر انقباض ۰.۴ درصدی مواجه شده و احتمال وقوع سومین رکود جهانی در قرن حاضر وجود دارد.

در همین حال، وزرای اقتصاد کشورهای عضو گروه هفت در بیانیه‌ای مشترک از صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی خواستار ارائه بسته‌های کمکی فوری برای کشورهای آسیب‌پذیر از شوک انرژی شده‌اند.

با این حال، تحلیلگران آژانس بین‌المللی انرژی چشم اندازی مثبت را نیز ترسیم می‌کنند: بازگشت کامل تولید برخی صادرکنندگان بزرگ مانند عربستان و امارات ممکن است تا یک سال زمان نیاز داشته باشد، اما این روند نشان‌دهنده ظرفیت بالای اقتصاد جهانی برای تاب‌آوری و گذار به سمت منابع جدید انرژی است. کارشناسان معتقدند بحران کنونی، اگرچه کوتاه‌مدت دردناک است، اما می‌تواند سرعت گذار به سمت سیستم‌های انرژی پایدار و کاهش وابستگی را در جهان دوچندان کند.