طاهره نطقی طاهری ـ مدیر مسئول

عید غدیر خم، که در منابع دینی به عنوان «روز اکمال دین» و «اتمام نعمت» شناخته میشود، نه یک واقعه تاریخی صرف، بلکه نقطه عطفی در تداوم خط نبوت و سرآغاز امامت و ولایت در جامعه اسلامی است. این روز، عصاره خلقت و چکیده تمام ادیان الهی نام گرفته است.

عید سعید غدیر خم که در هجدهمین روز از ماه ذی‌الحجه سال دهم هجرت روی داد، برترین عید امت پیامبر اسلام (ص) معرفی شده است. این رخداد عظیم، تنها نام یک سرزمین یا یک حادثه تاریخی نیست، بلکه به تعبیر کارشناسان دینی، «تفکر» و «چشمهای است که تا پایان هستی می‌جوشد».

«غدیر» در لغت به معنای آبگیر است. محل واقعه غدیر، استراحتگاهی در سرزمین «جحفه» میان مکه و مدینه بوده که کاروانیان حجگزار در آن از یکدیگر جدا میشدند. این مکان به دلیل شکل خمرنگان به «غدیر خم» شهرت یافته است.

در دهمین سال هجرت، پیامبر اکرم (ص) پس از به جا آوردن حجه‌الوداع و آموزش مناسک حج به مسلمانان، در مسیر بازگشت به مدینه، به فرمان الهی در این نقطه توقف کردند و در جمعیت انبوه حاضر، امام علی (ع) را به عنوان مولای مؤمنان و جانشین خود معرفی نمودند.

اهمیت این روز به اندازه‌ای است که دو آیه شریفه درباره آن نازل شده است. آیه «تبلیغ» پیش از اعلام ولایت، پیامبر را به ابلاغ این پیام الهی موظف کرد و هشدار داد که ترک این امر، به منزله ناتمام ماندن رسالت است. همچنین آیه «اکمال» پس از این واقعه نازل شد و بشارت کامل شدن دین و ناامیدی کافران را اعلام داشت.

در روایات متعدد از ائمه اطهار (ع) نیز بر عظمت این روز تأکید شده است. امام صادق (ع) فرمودند: «به خدا سوگند اگر مردم فضیلت واقعی روز غدیر را می‌دانستند، فرشتگان روزی ده بار با آنان مصافحه میکردند.»

غدیر نه فقط روز پیمان و میثاق، بلکه روز ناامیدی شیطان نیز معرفی شده است. روایت شده که شیطان چهار بار ناله ناامیدی سر داد که آخرین آن روز عید غدیر خم بود.

این واقعه چنان در تاریخ اسلام مسلم و قطعی است که صدها دانشمند و مورخ از جمله ابوریحان بیرونی، خواجه نصیرالدین طوسی، فارابی، ابن سینا، طبری و ابن اثیر به آن استناد کرده‌اند. از منظر برخی اندیشمندان غربی مانند ولتر، فیلسوف مشهور فرانسوی، اگر پس از رحلت پیامبر به وصیت ایشان در غدیر عمل شده بود، اسلام جهانگیر می‌شد و عدالت سراسر گیتی را فرا می‌گرفت.

رسول خدا (ص) روز غدیر را «برترین عیدهای امت» خود نامیده‌اند. این روز در آسمانها مشهورتر از زمین است و آداب و اعمال ویژهای برای آن برشمرده‌اند که از جمله آنها می‌توان به روزه گرفتن، غسل، اطعام مؤمنان، توسعه بر خانواده، لبخند بر چهره برادران دینی، تبریک گفتن و شادی کردن اشاره کرد. امام صادق (ع) فرموده‌اند که یک درهم انفاق در این روز، برابر هزار درهم در روزهای دیگر است.

غدیر خم، روز انسان، روز عدالت و رهبری، روز امامت و ولایت، روز گشایش و روز تکامل است؛ روزی که یادآور پیوند ناگسستنی نبوت و امامت تا پایان هستی خواهد بود.