هم‌زمان با ادامه تنش‌های منطقه‌ای و تشدید تحریم‌های نفتی و فناوری، دو حوزه راهبردی «صنعت نفت» و «برنامه فضایی» ایران، نه‌تنها متوقف نشده، بلکه با جهشی قابل‌توجه، رکوردهای جدیدی را به ثبت رسانده‌اند. از یک سو، تولید گاز فاز ۱۱ میدان مشترک پارس جنوبی با قطر به آستانه یک میلیارد فوت مکعب در روز رسیده و از سوی دیگر، ماهواره بومی «پارس ۲» و نمونه‌های اولیه منظومه ۲۴ تایی «شهید سلیمانی» در صف پرتاب قرار گرفته‌اند.

رکوردشکنی در فاز ۱۱ پارس جنوبی؛ جهش تولید در شرایط جنگی

به گزارش کیوسک خبر، بنا بر گزارش‌های رسمی، تولید گاز از موقعیت B فاز ۱۱ پارس جنوبی که در دولت‌های دوازدهم و سیزدهم حدود ۴۰۰ میلیون فوت مکعب در روز بود، در دولت چهاردهم با ادامه حفاری و تکمیل چاه‌ها، به بیش از ۹۱۵ میلیون فوت مکعب در روز افزایش یافته و طبق برنامه، طی چند هفته آینده با اتصال چاه دوازدهم به یک میلیارد فوت مکعب خواهد رسید .

نکته کلیدی در این دستاورد، تداوم توسعه در شرایط بحرانی است. در جریان ۴۰ روزه جنگ اخیر، سایت پیمانکار ساخت عرشه ۱۱A هدف اصابت چندین موشک قرار گرفت، اما عملیات ساخت متوقف نشد . علاوه بر این، توسعه این فاز که پیش‌تر با خروج شرکت‌های خارجی مانند توتال و CNPC به دلیل تحریم‌ها متوقف شده بود، اکنون با اتکا به توان شرکت‌های داخلی و توسط گروه «پتروپارس» دنبال می‌شود .

هم‌زمان با رشد تولید در موقعیت B، پیشرفت فیزیکی موقعیت A نیز شتاب گرفته است؛ ساخت عرشه این موقعیت از حدود ۴ درصد در ابتدای دولت چهاردهم به نزدیک ۵۰ درصد رسیده و جکت چهار هزار تنی آن در دریا نصب شده است .

برنامه فضایی در مسیر صنعتی‌سازی؛ از پارس ۲ تا منظومه شهید سلیمانی

در حوزه فضا نیز سازمان فضایی ایران از پیشرفت‌های مهمی خبر داده است. رئیس سازمان فضایی، حسن سالاریه، اعلام کرده که ماهواره بومی «پارس ۲» و نمونه‌هایی از منظومه ماهواره‌ای «شهید سلیمانی» هم‌اکنون در وضعیت آمادگی کامل برای پرتاب قرار دارند .

این خبر نشان‌دهنده گذر برنامه فضایی ایران از مرحله «تثبیت فناوری» به مرحله «صنعتی‌سازی» است. یک اندیشکده معتبر ایتالیایی (ISPI) در تحلیلی اخیر به این تغییر نگاه اشاره کرده و نوشته است که ایران با ترکیب مهندسی کم‌هزینه و همکاری با قدرت‌های فضایی نوظهور غیرغربی، در تلاش است برنامه فضایی خود را به یک صنعت تجاری رقابتی در بازار جهانی تبدیل کند .

حسین شهرابی، مدیرعامل شرکت خصوصی هوافضای «امید فضا»، نیز در این تحلیل، برنامه فضایی ایران را با صنایع پهپادی و خودروسازی داخلی مقایسه کرده و آن را نشانه‌ای از شکل‌گیری یک زیست‌بوم صنعتی در این حوزه دانسته است .

دو روی یک سکه

آنچه در نگاه اول دو خبر جداگانه به نظر می‌رسد، در واقع دو روی یک سکه است. هر دو روایت، نشان‌دهنده تاب‌آوری صنعتی و تغییر راهبردی در سیاست‌های علمی و صنعتی ایران هستند:

1. عبور از تحریم با تکیه بر توان داخلی: در حوزه نفت، جایگزینی شرکت‌های خارجی با گروه‌های داخلی مانند پتروپارس ؛ در حوزه فضا، ساخت ماهواره‌های کاملاً بومی .
2. صنعتی‌سازی و تجاری‌سازی دانش: برنامه فضایی از یک پروژه دولتی به سمت یک صنعت با قابلیت رقابت در بازار جهانی حرکت می‌کند .
3. تداوم تولید در بحران: افزایش تولید گاز در زمان جنگ و آمادگی برای پرتاب ماهواره هم‌زمان با تهدیدات نظامی، پیامی روشن به جامعه بین‌المللی است که فشارها، نه‌تنها روند پیشرفت را متوقف نکرده، بلکه به شتاب آن دامن زده است.

سخن پایانی

فاز ۱۱ پارس جنوبی و ماهواره «پارس ۲» بیش از آنکه دو پروژه صنعتی باشند، نمادهایی از «اراده ملی» و «مدیریت جهادی» در میدان عمل هستند. این دستاوردها، در کنار اعلام ذخایر کافی ارزی برای واردات کالاهای اساسی، تصویری از یک کشور در حال پیشرفت در میان طوفان‌های تحریم و تهدید را به نمایش می‌گذارد.

نویسنده: امیر محمد صالحی